Arjantin, Dünya Sağlık Örgütü'nden Neden Ayrıldı?

Hatırlayacağınız üzere ABD, 23 Ocak 2026 tarihinde DSÖ’den resmen ayrılmıştı ve bunun nedenlerini 31 Ocak 2026 tarihli yazımızda ele almıştık.

Bu sefer Arjantin, 17 Mart 2026 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü'nden (DSÖ) resmen çekildiğini açıkladı. Neler oluyor?

Aljazeera haberine göre: Arjantin Dışişleri Bakanı Pablo Quirno, ülkenin DSÖ'den ayrıldığını doğruladı ve bu kararın Cumhurbaşkanı Javier Milei tarafından geçen yıl bildirildiğini belirtti. Arjantin, sağlık alanındaki uluslararası iş birliğini ikili ve bölgesel anlaşmalarla sürdüreceğini vurguladı. Bu adım, ABD'nin Trump döneminde aldığı benzer kararı yansıtıyor. Milei, DSÖ'yü COVID-19 sürecindeki tavsiyeleri nedeniyle eleştirmişti (1).

The Guardian konu hakkında şöyle yazdı: “Arjantin, RFK Jr.'ın Buenos Aires ziyaretinde Dünya Sağlık Örgütü'nden çekilme kararını onayladı. Karar, ilk olarak şubat ayında Milei tarafından Trump'ın izinden gidilerek duyurulmuştu. Milei hükümeti pazartesi günü (23.03.2026) yaptığı açıklamada BM kuruluşundan ayrılmasını gerekçelendirdi. Açıklamada, "DSÖ'nün önerileri işe yaramıyor çünkü bunlar bilime değil, siyasi çıkarlara ve kendi hatalarını gözden geçirmeyi reddeden bürokratik yapılara dayanıyor" denildi.” (2).

Anlaşılan o ki Arjantin, ABD’nin yanında olduğunu ve birlikte hareket ettiğini DSÖ’den ayrılarak göstermiş oldu. Görünüşteki gerekçe Covid pandemisindeki yönetim oldu.

BBC haberine göre; Arjantin ABD’nin DSÖ’den çekilme gerekçelerini yineledi. Arjantin hükümeti, Arjantin'de uzun süreli bir karantina uygulanmasına yol açan Covid-19 pandemisine verilen tepki ve Çin'in küresel sağlık kuruluşu üzerindeki etkisiyle ilgili endişeleri dile getirdi. ABD, 2024 yılında yaklaşık 950 milyon dolar (760 milyon sterlin) ile DSÖ toplam bütçesine yaklaşık %15 katkı sağlıyordu. Arjantin yılda yaklaşık 8 milyon dolar katkıda bulunuyor. Bunun önemli bir maddi fark yaratması pek olası değil. Kendisini "anarko-kapitalist" olarak tanımlayan Başkan Milei, bir süredir DSÖ'yü eleştiriyordu ancak Donald Trump'ın ABD'nin uluslararası kuruluştan çıkışını başlatan bir başkanlık kararnamesi imzalamasının ardından, kuruluştan ayrılma fikri ivme kazanmış gibi görünüyor (3).

Daha büyük soru şu: Başkan Trump'ın dünya görüşünü paylaşan diğer liderler, tıpkı Başkan Milei'nin açıkça paylaştığı gibi, benzer adımlar atmaya karar verecekler mi?

Le Monde ne diyor?

“Arjantin'in kendini "anarko-kapitalist" ilan eden lideri, Dünya Sağlık Örgütü'nün "tarihteki en büyük sosyal kontrol deneyinin uygulayıcı kolu" olduğunu söyledi. Geçtiğimiz yıl Arjantin, DSÖ tarafından hazırlanan yeni pandemi protokolüne katılmayı reddetti ve kuruluştan tamamen çekilme niyetini bildirdi. Buenos Aires'teki San Andres Üniversitesi'nden uluslararası ilişkiler uzmanı Federico Merke, bu adımın Arjantin'i yeni bir salgın veya başka bir sağlık tehdidi durumunda bilgi paylaşımı ve iş birliği konusunda izole bırakacağını söyledi. Milei, Cumhuriyetçi adayın Kasım ayındaki ABD seçim zaferinden sonra Trump'ı Florida'daki Mar-a-Lago malikanesinde ziyaret eden ilk yabancı lider oldu. Bu karar aynı zamanda Arjantin'in, küresel ortalama sıcaklık artışını kritik bir eşiğin altında tutmak için sera gazı emisyonlarını sınırlamayı taahhüt eden 2015 Paris iklim değişikliği anlaşmasına gelecekteki bağlılığı konusunda da yeni şüpheler uyandırıyor.” (4).

Euronews haber hakkında şu yorumda bulundu: “Karar, o dönemde Başkan Javier Milei ve ekibi tarafından COVID-19 pandemisi sırasında DSÖ ile yaşanan "derin görüş ayrılıklarına" bir yanıt olarak gerekçelendirilmişti. Başkan, kuruluşu "kötü niyetli ve tarihteki en büyük sosyal kontrol deneyinin uygulama kolu" olarak nitelendirmişti. Bu açıklama, yerel uzmanlardan eleştiri aldı; uzmanlar bu önlemi sağlık açısından bir "anormallik" olarak değerlendirirken, hükümet ise bunun sağlık politikalarının uygulanmasında "daha fazla esneklik" ve "egemenlik" sağlayacağını savundu.” (5).

Anlaşılan o ki BM ve sağlık alanında DSÖ artık dünya adına tek başına küresel kararlar alamayacak. Mevcut savaş ortamı gelecek yıllarda derinleşebilir. Küresel güçler kutuplaşıyor. DSÖ benzeri bir sağlık kuruluşu ayrılanların ittifakıyla teşkil edebilir.

Anadolu Ajansı haberinde Arjantin Başkanı Milei’nin Siyonist tarafta olduğu açıkça belirtilmiştir: “ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına "tam destek" verdiğini söyleyen Milei, "İran bizim düşmanımızdır, kazanacağız. Dünyanın en Siyonist başkanı olmaktan gurur duyuyorum." ifadesini kullandı. Arjantin’in "tarihin doğru tarafında durduğunu" savunan Milei, "Birçok analist bunun petrol için verilen bir mücadele olduğunu düşünüyor ancak bu argüman kavramsal olarak zayıf ve hatalı. Asıl mesele tamamen jeopolitiktir. Bunun bir boyutu da uluslararası terörizmdir." diye konuştu.” (6).

Görülüyor ki konuyu sadece sağlık ve sağlık politikaları açısından ele almak yanlış. Uluslararası ilişkiler tüm boyutlarıyla ele alınmalı ve sağlık politikalarına yansımaları görülmeli. Üçüncü Dünya Savaşı başladı ve sürüyor.

Türkiye DSÖ’nün Avrupa Bölgesi’nde yer alıyor. Kalmaya devam edecek mi? Bugün cevap vermek zor. Ancak savaşın ortasındayız ve biyolojik silah olarak pandemi riski de hep var. Afetlere hazırlıklı mıyız? Savaşa hazırlıklı mıyız? Bağımsız sağlık politikası yürütmeye hazırlıklı mıyız?

Kaynaklar: