Anadolu Ajansının Global İletişim Ortağı olduğu etkinlik kapsamında düzenlenen "Orta Asya'ya Yatırım: Fırsatlar ve Ortaklıklar" başlıklı açılış oturumunda küresel ekonomide yatırım akımlarının yeniden şekillenmesiyle Orta Asya'nın uluslararası yatırım açısından sunduğu fırsatlar ve bölgenin sürdürülebilir büyüme potansiyeli ele alındı.

Oturumda uluslararası sermaye, İslami finans ve diğer finansal araçların bölgenin kalkınmasındaki rolü, altyapı, enerji, lojistik, tarım ve sanayi gibi sektörlerde sürdürülebilir finansman mekanizmalarının geliştirilmesi ve kamu, uluslararası finans kuruluşları ile özel sektör arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi konuları değerlendirildi.

Ayrıca, dünya ekonomisindeki yapısal değişikliklerin Orta Asya ve Avrasya'da İslami finansın gelişimine etkileri, çok taraflı kalkınma bankaları ve uluslararası kuruluşların, özel sermayenin bölgedeki özel sektörlere yönelik harekete geçirilmesindeki rolleri ile lojistik, enerji, gıda güvenliği ve sosyal sektörlere yönelik yatırımların artırılması için gerekli düzenleyici, kurumsal ve piyasa koşulları masaya yatırıldı.

Orta Asya ekonomik açıdan hızlı büyüyor

Oturumda konuşan Avrasya Kalkınma Bankası Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ruslan Dalenov, ekonomik açıdan Orta Asya'nın hızlı büyüdüğünü belirterek, bölgenin son 20 yılda küresel ekonominin büyüme hızını aştığını, nüfus artış hızının da küresel trendin önemli ölçüde üzerinde gerçekleştiğini söyledi.

Orta Asya'daki fırsatların bankanın mevcut portföyü, analistlerin 2030 yılına ilişkin öngörüleri ve geleceğe yönelik vizyonu çerçevesinde ele alınabileceğini ifade eden Dalenov, portföylerindeki temel eğilimlere dikkati çekti.

Dalenov, müşterilerinin ağırlıklı olarak yeni üretim tesislerinin geliştirilmesi için finansman talep ettiklerini, güvenilir enerjiye talebin arttığını, yuan ve dirhem cinsinden finansman ile İslami finans gibi yeni alanların öne çıktığını anlattı.

"Üretken yatırımlar için öz kaynak finansmanı daha uygun bir seçenek"

İslami Finans Kurumları Muhasebe ve Denetim Örgütü (AAOIFI) Mütevelli Heyeti Başkanı Şeyh İbrahim bin Halife el-Halife de faize dayalı borçlanmanın, kalıcı refahın temeli olamayacağını belirterek, borcun yatırımın başarısından bağımsız, sabit alacak hakkı doğurduğunu, öz kaynağa dayalı finansmanın ise varlığa dayandığını, risk paylaşımını esas aldığını ve reel ekonomiyle doğrudan bağlantılı olduğunu ifade etti.

El-Halife, "Bu yüzden üretken yatırımlar için borç finansmanı yerine öz kaynak finansmanı, daha uygun bir seçenek. İlginç olan ise varlığa dayalı yapı ve risk paylaşımı gibi bu ilkelerin İslami finansın da merkezinde yer almasıdır ancak İslami finans, bunun da ötesine geçerek vakıf, zekat ve sadaka gibi mekanizmalar aracılığıyla sosyal finansı da kapsar ve büyümenin sağladığı faydaların toplumun tüm kesimlerine ulaşmasını sağlar. Bu nedenle İslami finans, Orta Asya'da birçok seçenekten biri değil stratejik bir öncelik olarak ele alınmalıdır." yorumunu yaptı.

"Çok taraflı kalkınma bankaları, önümüzdeki 10 yılda faaliyet alanlarını genişletmeli"

Oturuma çevrim içi katılan İslam Kalkınma Bankası Enstitüsü Genel Müdür Vekili Dr. Sami Al-Suwailem de ODI Global'in geçen yıl çok taraflı kalkınma bankalarının müşterileriyle gerçekleştirdiği araştırmanın bu yılın mart ayında yayımlanan sonuçlarına değinerek, kalkınma bankalarının her zamankinden daha gerekli görüldüğünü ancak etkinliklerine yönelik algının büyük ölçüde değişmediğini hatta bazı alanlarda gerilediğini söyledi.

Al-Suwailem, çok taraflı kalkınma bankalarının üye ülkeler nezdindeki değerini artırmasının yolunun bu ülkelerle ortaklıkların derinleştirilmesinden geçtiğini belirterek, gerçek ortaklığın ağırlıklı olarak borç finansmanına dayanan modelin ötesine geçmeyi gerektirdiğini söyledi.

Al-Suwailem, "Çok taraflı kalkınma bankaları, özellikle performansa dayalı finansman olmak üzere finansman sağlamayı sürdürürken önümüzdeki 10 yılda faaliyet alanlarını genişletmeli ve kurumsal kapasite geliştirmeyi çalışmalarının merkezine yerleştirmelidir. Üye ülkelerin kendi kalkınmalarına liderlik etme kapasitesini güçlendirerek sağladığımız desteğin yalnızca daha etkili değil aynı zamanda kalıcı olmasını sağlayabiliriz." diye konuştu.

İslami finansın gelişebilmesi için gerekli düzenleyici çerçeve

İslami Finansal Hizmetler Kurulu (IFSB) Genel Sekreter Yardımcısı Abdullah Haron da Orta Asya'da İslami finansın gelişebilmesi için gerekli düzenleyici çerçeveye ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Haron, bölgede İslami finansın halen sınırlı ölçekte kaldığını ancak ülkeler arasında kurumsal gelişmişlik düzeyinin önemli farklılıklar gösterdiğini söyledi.

Bölgedeki uygulamaların ağırlıklı olarak varlığa dayalı finansman modellerine dayandığını belirten Haron, kar paylaşımına dayalı modellerin ise birçok ülkede bulunmadığını ifade etti.

Haron, piyasa hazır olmadan hızlı adımlar atılmaması gerektiğini ifade ederek önceliğin düzenleyici kurumlar ile piyasa aktörlerinin kapasitesinin güçlendirilmesine verilmesi gerektiğini savundu.

Dar Al Sharia Üst Yöneticisi (CEO) Ammar Ahmed de İslami finansmanın, sonuç odaklılık, etki, ortaklık ve öz kaynak esasına dayandığını, İslami bankacılık ve finansın proje finansmanı ilkeleriyle büyük ölçüde uyumlu olduğunu vurguladı.

Orta Asya'da İslami proje finansmanının önündeki zorluklara ilişkin Ahmed, düzenleyici kurumlar, kamu otoriteleri ve hükümetlerin bu alanda çaba gösterdiklerini, bölgede geçiş sürecindeki birkaç ülke dışında İslami bankacılık için uygun ortamın oluştuğunu ifade etti.

China Galaxy International Securities (CGIS) Baş Makro Stratejisti Angela Cheng de Orta Asya'nın kıtalar arası transit konumu, enerji kaynakları, genç nüfusu ve farklı finansman araçlarına elverişli yapısıyla öne çıktığını ifade etti.

CCX Green Finance International Yönetici Direktörü Teze Wang ise Çin'in yeşil finans deneyimi ve ilgili düzenlemeleri konusunda bilgi verdi.

Avrasya Kalkınma Bankası Yıllık Toplantısı ve İş Forumu, çeşitli oturumların ardından bugün sona erecek.