Modern Azerbaycan milli kimliğinin şekillenmesinde önemli rol oynayan Resulzade'nin hatırası, hem Azerbaycan'da hem de yaşamının bir bölümünü geçirdiği Türkiye'de yaşatılmaya devam ediyor. Gazetecilik ve siyasi faaliyetleriyle hayatı boyunca ülkesinin bağımsızlığı ve toplumun aydınlanması için mücadele eden Resulzade, Azerbaycan tarihinin en önemli figürlerinden biri olarak anılıyor.

Azerbaycan'da bağımsızlığın sembolü haline gelen "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez" sözünün sahibi olan Resulzade, 31 Ocak 1884'te Bakü'nün Novhanı köyünde dünyaya geldi.

Genç yaşlarından itibaren siyasi faaliyetlerde bulunan Resulzade, Çarlık yönetimine karşı faaliyet gösteren çeşitli siyasi parti ve örgütlerde görev aldı, farklı gazete ve dergilerde yazılar kaleme aldı.

Çarlık rejiminin baskıları nedeniyle 1909'da İran'a giden Resulzade, burada da gazetecilik ve siyasi çalışmalarını sürdürdü. İran'da meşrutiyet yönetiminin sona ermesiyle birlikte artan baskılar üzerine 1911'de Türkiye'ye gitmek zorunda kaldı.

Daha sonra Bakü'ye dönen Resulzade, Müsavat Partisine katıldı ve 1917'de partinin genel başkanlığına seçildi.

Milli Konsey Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kurulduğunu ilan etti

1918 yılında Azerbaycanlı aydınların oluşturduğu Milli Konsey'in başkanlığına seçilen Resulzade'nin liderliğinde, 28 Mayıs 1918'de Azerbaycan Cumhuriyeti'nin kurulduğu resmen ilan edildi.

Resulzade, 4 Haziran 1918'de Azerbaycan ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan dostluk ve işbirliği anlaşmasına Azerbaycan adına imza attı.

18 Haziran 1918'de Resulzade başkanlığındaki bir heyet, yeni kurulan Kafkasya devletlerinin tanıtımı amacıyla düzenlenen konferansa katılmak üzere İstanbul’a geldi. 15 Eylül 1918'de ise Kafkas İslam Ordusu Bakü'yü Ermeni ve Bolşevik silahlı gruplarından kurtardı. Bu gelişme, dönemin Harbiye Nazırı Enver Paşa tarafından Resulzade'ye bildirildi.

Bakü'ye döndükten sonra hükümette görev almayan Resulzade, Müsavat Partisi Genel Başkanı olarak parlamentoda aktif rol üstlendi ve hükümet çalışmalarına siyasi açıdan yön verdi.

1947'de Türkiye’ye yerleşti

Bolşeviklerin Azerbaycan'ı işgal etmesinin ardından tutuklanarak Moskova'ya götürülen Resulzade, Joseph Stalin'in işbirliği tekliflerini kabul etmeyerek Sovyetler Birliği'ni terk etti.

Daha sonra Fransa, Finlandiya, Polonya ve Almanya'da yaşayan Resulzade, yayımladığı Sovyet karşıtı eserlerle Azerbaycan'ın işgal altında bulunduğunu uluslararası kamuoyuna duyurmaya çalıştı.

1947'de Türkiye'ye yerleşen Resulzade, Bakanlar Kurulu kararıyla Türk vatandaşlığına kabul edildi.

Ankara'da 1949'da Azerbaycan Kültür Derneğini kuran Resulzade, yazdığı kitaplar ve düzenlediği konferanslarla Azerbaycan'ın durumunu anlatmayı sürdürdü.

Resulzade, 6 Mart 1955'te Ankara'da hayatını kaybetti ve cenazesi Cebeci Asri Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Merkezi Ankara'da bulunan Azerbaycan Kültür Derneği bugün de faaliyetlerini sürdürüyor. Türkiye'nin farklı şehir ve ilçelerinde sokak ve caddelere adı verilen Resulzade'nin hatırası, Ankara Çankaya'daki Mehmet Emin Resulzade Anadolu Lisesinde de yaşatılıyor.

Muhabir: Ruslan Rehimov