BAE’nin ada planı suya düşerken, ABD Başkanı Trump’ın Suudi Veliaht Prens Selman’ın müdahale talebini reddettiği öne sürüldü.

Orta Doğu’nun en yoksul ülkelerinden Yemen, dünyanın en kritik ticaret yollarından biri olan Kızıldeniz üzerindeki hakimiyet mücadelesinin ortasında kaldı. Son hadiseler, 2022’de Birleşmiş Milletler öncülüğünde sağlanan ateşkesle büyük ölçüde duran çatışmaların yeniden savaşa dönüşme olasılığını doğurdu

İran destekli Husiler, bu hafta Kızıldeniz kıyısında ABD ve Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetine bağlı güçlerin kontrolündeki çok sayıda yerleşim yerini ele geçirdi.

YÜZLERCE CAN KAYBI

Çatışmalarda yüzlerce kişi öldü. Birleşmiş Milletler Uluslararası Göç Örgütü (IOM), cuma günü yaptığı açıklamada Taiz ve Hudeyde vilayetlerinde 46 bin kişinin yerinden edildiğini bildirdi. Bazı ailelerin çatışmalar nedeniyle ikinci, hatta üçüncü kez evlerini terk etmek zorunda kaldığı belirtildi.

KAHVE TİCARETİNİN DOĞUM YERİ EL DEĞİŞTİRDİ

Husilerin ilerleyişindeki en dikkat çekici gelişmelerden biri, stratejik öneme sahip Mocha Limanı'nın ele geçirilmesi oldu. Mocha, dünya kahve ticaretinin doğduğu yer olarak kabul ediliyor.

Husiler açık denizdeki adaların kontrolünü de ele geçirdi. Böylece Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Babülmendep Boğazı'na doğrudan erişim sağlama imkanlarını güçlendirdiler.

KRİTİK ADA HUSİLERE GEÇTİ

Mocha'nın ardından Husiler, Yemen hükümetine bağlı güçlerin adadan çekilince Meyyun Adası’nın kontrolünü de ele geçirdi. Ada, boğazın en dar noktalarından birinin yakınında bulunuyor ve su yolunu ikiye ayırıyor.

Yukarıdaki kırmızı nokta Mocha Limanı'nı, aşağıdaki Meyyun Adası'nı gösteriyor

BAE'NİN PLANI SUYA DÜŞTÜ

Birleşik Arap Emirlikleri de Yemen’deki aktif rolünü ocak ayında sona erdirmeden önce Ada üzerinde bir hava üssü inşa ediyordu.

STRATEJİK BOĞAZ: BABÜLMENDEP

Yaklaşık 32 kilometre genişliğindeki boğaz, Asya ile Avrupa arasındaki ticaret ve enerji taşımacılığının en önemli geçiş noktalarından biri.

Husilerin Babülmendep'i kapatması ya da gemi geçişlerini ciddi biçimde engellemesi hâlinde küresel ticaret ağır darbe alabilir. Gemilerin Afrika’nın güneyindeki Ümit Burnu üzerinden dolaşmak zorunda kalması, rotalara binlerce deniz mili ekleyecek.

PETROL FİYATLARI FIRLADI

Yemen’deki çatışmaların yanı sıra Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik füze saldırıları da petrol fiyatlarını yukarı çekti. Petrolün varil fiyatı, haftalarca 80 dolar civarında seyrettikten sonra 100 doların üzerine çıktı.

TRUMP SELMAN'IN TEKLİFİNİ REDDETTİ

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın, Husilerin Babülmendep Boğazı'na ilerlediği sırada ABD Başkanı Donald Trump'ı iki kez arayarak Husilere yönelik saldırı düzenlenmesini istediği öne sürüldü.

ABD merkezli Axios'un ABD'li iki yetkiliye dayandırdığına haberine göre, Trump bu talebi reddetti. ABD'li yetkililer, Washington yönetiminin şu aşamada Husilere karşı doğrudan müdahalede bulunma planının olmadığını belirtti.

Buna rağmen bir ABD'li yetkili, Washington'ın Suudi Arabistan'a Husilerle ilgili istihbarat ve hedefleme verileri sağlayacağını söyledi. Yaklaşık 200 ABD askerinin de Suudi Arabistan'da askerî olmayan destek faaliyetleri yürüttüğü belirtildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Oramiral Brad Cooper'ın perşembe günü acil koordinasyon toplantıları için Suudi Arabistan'a gittiği öğrenildi.

PETTROL HATTI KAPATILDI

Suudi Arabistan'a bir saldırı da Irak'tan geldi. Irak yönetimi, saldırının İran sınırındaki Meysan vilayetinden düzenlendiğinin belirlenmesinin ardından bir askerî komutanın görevden alındığını ve soruşturma başlatıldığını bildirdi.

Saldırının ardından Riyad, yaklaşık bin 200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nı tedbiren kapattı.

Hat, Suudi petrolünün Hürmüz Boğazı'ndan geçmeden Kızıldeniz üzerinden taşınmasını sağlıyor. Reuters'ın gemi takip şirketleri ve analistlere dayandırdığı bilgilere göre boru hattı, küresel petrol arzının yüzde dört ila beşini taşıyor.

RİYAD KARŞILIK VERMEDİ

Suudi Arabistan, Irak Başbakanı'nın telefon görüşmesinin ardından saldırıya bu aşamada askerî karşılık vermeme kararı aldı.

Suudi Dışişleri Bakanlığı, Irak hükümetinin komşu ülkelere yönelik saldırıların kendi topraklarından düzenlenmesini önleme çabalarını destekleyeceklerini bildirdi.

Suudi Arabistan'ın Al Dhekra kenti yakınlarındaki bir su pompalama istasyonunda çıkan yangının uydu görüntüsü

TRUMP: 'SAVAŞMAK İSTEMİYORUM'

İrlanda ziyareti sırasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Husilerle savaşa girmek istemediğini söyledi.

Trump, "Görüşmeler yaptık. Husiler bizi aradı ve bizimle savaşmak istemiyorlar. Onların istediği, bizim kendilerine saldırmamamız ve bu işin içinde olmamamız" dedi. Husilerin geri adım atıp atmadığı sorusuna ise Trump, "Bence öyle. Şu anda muhtemelen diken üstündeler" yanıtını verdi.

Trump ayrıca Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile görüştüğünü belirtti. Bin Selman'ı "iyi bir arkadaş" olarak nitelendiren Trump, Suudi Arabistan'la ilgili gelişmelerin iyi sonuçlanacağını savundu.

TEMMUZ AY DÖNÜM NOKTASI

Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki gerilim temmuz ayında yeniden alevlendi.

Riyad yönetiminin, eski İran dini lideri Ali Hamaney'in cenaze töreninden dönen üst düzey Husi yetkililerini taşıyan İran uçağının Sana'ya inmesine izin vermemesi sonrası Husiler Suudi Arabistan'ı hedef almaya başladı.

Muhammed bin Selman, daha sonra Trump'tan Sana Havalimanı'na saldırı düzenlemek için siyasi destek istedi. Bin Selman, Suudi Arabistan'ın ABD'nin askeri yardımına ihtiyaç duymadığını da Trump'a iletti. Trump ise Riyad'a siyasi destek verdi.

Bunun ardından Husiler Kızıldeniz'deki Suudi tankerlerine saldırarak krallığın petrol ihracatı için kritik öneme sahip güzergahı tehdit etti. Saldırılar daha sonra Suudi Arabistan'ın enerji tesislerine kadar genişledi.

Suudi Arabistan ve Yemen'deki müttefikleri ise Husi mevzilerine yönelik hava saldırıları ve kara operasyonları başlattı.