Türk Eğitim Derneği’nin düşünce kuruluşu Tedmem tarafından hazırlanan 2025 Eğitim Değerlendirme Raporu yayımlandı. 2014 yılından bu yana her yıl hazırlanan bu rapor, Türkiye’de eğitim sisteminde bir yıl içinde öne çıkan gelişmeleri veriye dayalı ve çözüm odaklı bir yaklaşımla ele alıyor. Raporda, Türkiye’de son 10 yılda doğum sayılarının hızla düştüğü ve bu durumun eğitim sistemi açısından yeni bir planlama ihtiyacı ortaya çıkardığına dikkat çekildi.

İlkokula başlayacak öğrenci sayısının 2030’da yüzde 21 daha düşük olacağına değinilen raporda, “Doğurganlık hızındaki düşüş, orta vadede yükseköğretime de yansıyacaktır. Yalnızca uluslararası öğrenci sayısını artırmaya dayalı yaklaşımlar yeterli değildir. Üniversite kapasitesinin de gözden geçirilmesi ve hayat boyu öğrenmenin güçlendirilmesi gereklidir” denildi. TEDMEM raporunda 2025 yılı eğitim bütçesi bir önceki yıla göre yüzde 35 artarak 2 trilyon 186 milyar TL’ye ulaştığı ancak bu artışın reel anlamda eğitimin niteliğini güçlendirecek bir mali kapasite sunmadığına belirterek, “Bütçenin yaklaşık yüzde 80’inin personel giderlerinden oluşması nedeniyle, eğitimde niteliği artırmaya yönelik yatırım ve politika alanlarında kullanılabilecek kaynakların sınırlıdır” ifadeleri kullanıldı.

9'uncu sınıfta açık öğretime geçen öğrenci sayısı bir yılda 3 kat arttı

Rapor, 9’uncu sınıftaki öğrencilerin bir bölümünün eğitim sistemiyle bağının zayıfladığını ortaya koydu. 2024-2025 eğitim öğretim yılında 9’uncu sınıf düzeyinde genel liselerde yüzde 18,5, mesleki ve teknik liselerde yüzde 28,5, imam hatip liselerinde ise yüzde 30 oranında sınıf tekrarı gerçekleştiği belirtilen raporda, 9’uncu sınıfta açık öğretime geçen öğrenci sayısı bir yılda yaklaşık üç kat arttığına dikkat çekildi.

Tedmem raporunda, bir yükseköğretim programına yerleşenlerin yalnızca yüzde 30.12’sinin lise son sınıf öğrencilerinden oluştuğuna dikkat çekilerek, şu tespitlerde bulunuldu:

“Yerleşen her 10 adaydan 7’si sınava tekrar giren adaylar. Veriler, lise son sınıf düzeyindeki 812 bin adayın yüzde 48.57’sinin tercih yaptığını, sadece yüzde 16.46’sının 4 yıllık lisans programlarına yerleşebildiğini ortaya koyuyor. Eurostat 2024 verilerine göre Türkiye, üniversite mezunu işsizlik oranının genel işsizlik oranını aştığı tek ülke konumunda. 25-34 yaş grubundaki işsizlerin yaklaşık yüzde 49.2’sinin yükseköğretim mezunu olması, üniversite eğitiminin ekonomik getirisine yönelik algının değiştiğine işaret ediyor.”