İklim Bilimci Prof. Dr. Doğan Yaşar, önümüzdeki kış dönemi öncesinde Türkiye genelinde yaşanacak iklim değişiklikleri hakkında değerlendirmelerde bulundu. En son 1877 yılında görülen 'Mega El Nino' sürecinin başladığını vurgulayan Yaşar, ekim ayı sonundan itibaren yurt genelinde şiddetli yağışların görüleceğini bildirdi.

Aydınlık Gazetesi'ne konuşan İklim Bilimci Prof. Dr. Doğan Yaşar önümüzdeki kış ayında Türkiye'yi bekleyen gelişmeler nelerdir? Geçen yaz dönemini iklim ortalamaları açısından nasıl değerlendiriyorsunuz? sorusuna;

''2026 yılı başladığında özellikle şubat ayı çok sıcak geçti. Bu sıcaklığın ardından ülke genelinde verimli yağışlar almaya başladık ve mayıs ayına geldiğimizde Türkiye yağış ortalamalarını henüz ilk 4-5 aylık süreçte yakaladık. Nisan ve mayıs ayları ortalamaların 1,4 derece altında, oldukça serin geçti. Ancak haziran, temmuz ve ağustos aylarında sıcaklıklar ortalamaların üzerine çıktı. Temmuz ayına kadar son 15 yılın en serin yazlarından biri yaşansa da ağustos ve eylül aylarında sıcaklıklar ciddi şekilde uzadı.'' yanıtını verdi.

Eylül ayında devam eden bu sıcaklıkların nedeni nedir? 'Mega El Nino' sürecinin ayrıntıları nelerdir?

Prof. Dr. Doğan Yaşar: Bu durumun temel nedeni okyanustaki suların ısınmasıyla tetiklenen 'Mega El Nino' olayıdır. Okyanus su sıcaklığının 1 dereceye kadar artmasına normal El Nino, 1 ile 2 derece arasında artmasına Süper El Nino, 2 derecenin üzerine çıkmasına ise Mega El Nino diyoruz. Temmuz ayında su sıcaklığı artışı 2,1 dereceye ulaştı. Dünyada Mega El Nino en son 1877 yılında yaşandı. O dönemde bugünkü gibi gelişmiş meteoroloji istasyonları olmadığı için küresel etkileri tam ölçülemedi ancak Çin ve Hindistan’da çok büyük kuraklıklar yaşandığı biliniyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü, bu yıl Mega El Nino gerçekleşme olasılığını yüzde 80-90 olarak açıkladı. Ekim ayının sonundan itibaren ciddi yağışlar bekliyoruz. Ekim, kasım ve aralık aylarında Türkiye ortalamaların çok üzerinde yağış alacak. Mega El Nino genel olarak ılık bir kış anlamına gelse de arada çok sert soğuklar ve kar yağışları da getirebilir. Genel beklentim, nisan ayına kadar sürecek ılık ve bol yağışlı bir kış geçireceğimiz yönündedir.

Mega El Nino dönemlerinde insanlığı bekleyen ana unsurlar nelerdir? Tarihte benzer süreçlerde neler yaşandı?

Prof. Dr. Doğan Yaşar: İklim tarihinde aşırı uçlar mevcuttur. Örneğin 1816 yılında Tambora Yanardağı'nın patlamasının ardından yeryüzünde yaz yaşanmadı, tüm yıl kış olarak geçti. Tarım yapılamadığı ve büyük kuraklık yaşandığı için bu dönem Osmanlı İmparatorluğu'nun ekonomik olarak ağır darbe aldığı süreçlerden biridir. 1875 yılına gelindiğinde ise Mega El Nino öncesinde kış yaşanmadı.

Mega El Nino esasen sıcaklık artışı demektir. Bu kış Avrupa ve Türkiye’de sıcaklıklar ortalamanın bir tık üzerinde seyredecek. Fakat en büyük tehlike aşırı yağışlar ve ani sıcaklık dalgalanmalarıdır. İlk defa bu kadar gelişmiş ölçüm sistemleriyle Mega El Nino’yu gözlemleyeceğiz; dünyanın neresine ne şiddette vuracağını, nerelerde aşırı yağış veya kuraklık yapacağını hep birlikte göreceğiz. 2023 yılındaki Süper El Nino döneminde Türkiye’de yağışlar yüzde 13 arttı, Avrupa’yı sel götürdü. Mega El Nino’da bu oranlar daha yüksek olacaktır.

Küresel iklim krizine ve beklenen şiddetli yağışlara karşı ülke olarak nasıl önlemler almalıyız?

Prof. Dr. Doğan Yaşar: Bu süreçte yetkililerin ve devletin iklim tehlikesine karşı acil önlem alması gerekiyor. Asıl yapmamız gereken şey suyu planlı, bilimsel ve kamucu yöntemlerle yönetmektir. Mevsimler sürekli değişecektir ancak bizim artık suyu bilincinde olarak kullanmamız şarttır. Özellikle yeraltı sularımızı korumamız ve planlı kullanmamız hayati önem taşıyor. Ekim ayı sonundan itibaren başlayacak şiddetli yağışlara karşı tüm kentlerimizin ve tarım alanlarımızın altyapı olarak derhal hazır hale getirilmesi gerekmektedir.

Kaynak:Aydınlık