Binlerce yıllık Truva anlatısının izini süren İngiliz tarihçi Michael Wood, araştırmalarında yalnızca arkeolojik kalıntılara değil, Anadolu'nun yaşayan kültürel mirasına da yöneldi.

1979 yılında hazırladığı "Truva Savaşı'nın İzinde" (In Search of the Trojan War) adlı belgesel çalışması kapsamında Kars'a gelen Wood, burada halk ozanı Şeref Taşlıova'nın geleneksel âşıklık sanatını icra ettiği anları kayıt altına aldı.

Taşlıova'nın saz eşliğinde saatler boyunca ezberden destan anlatması, Homeros'un yaklaşık 2 bin 700 yıl önce eserlerini nasıl aktarmış olabileceğine ilişkin en dikkat çekici yaşayan örneklerden biri olarak değerlendirildi.

TRUVA'NIN SIRRI İÇİN ANADOLU'DA KÜLTÜR İZİ SÜRDÜ

Michael Wood, belgeselinde Homeros'un İlyada ve Odysseia eserlerinde anlatılan Truva Savaşı'nın yalnızca bir efsaneden mi ibaret olduğunu, yoksa tarihsel bir gerçekliğe dayanıp dayanmadığını araştırdı.

Bu kapsamda Anadolu'nun sözlü anlatım geleneğini inceleyen Wood, geçmişten günümüze aktarılan âşıklık kültürünün, antik çağlardaki destan anlatıcılarının yöntemlerini anlamak açısından önemli ipuçları sunduğunu ortaya koymaya çalıştı.

ŞEREF TAŞLIOVA'NIN DESTAN ANLATIMI KAYDA ALINDI

Araştırma sırasında Kars'ta bir kahvehaneye konuk olan Michael Wood, halk ozanı Şeref Taşlıova'nın performansını görüntüledi.

Taşlıova, sazı eşliğinde Köroğlu Destanı başta olmak üzere geleneksel halk anlatılarını uzun süre boyunca hafızasından aktarırken, izleyenlere Anadolu âşıklık geleneğinin gücünü gösterdi.

Ozanın sözlü aktarım becerisi ve ezbere dayalı anlatımı, tarih boyunca destanların kuşaktan kuşağa nasıl taşındığına dair önemli bir kültürel örnek olarak belgeselde yer aldı.

HOMEROS'UN ANLATIM GELENEĞİYLE BENZERLİK KURULDU

Uzmanlara göre antik dönemde Homeros'un da eserlerini yazılı metinlerden okumaktan ziyade, dönemin anlatıcı geleneği içinde sözlü performanslarla aktarmış olması mümkün görülüyor.

Bu açıdan Şeref Taşlıova'nın saz eşliğinde gerçekleştirdiği uzun destan anlatımı, Homeros'un lir eşliğinde İlyada ve Odysseia'yı nasıl icra etmiş olabileceğine dair günümüzde gözlemlenebilen en güçlü örneklerden biri olarak gösteriliyor.

ANADOLU'NUN YAŞAYAN KÜLTÜREL MİRASI

Kars'ta kaydedilen bu görüntüler, yalnızca bir belgesel çalışmasının parçası olmanın ötesinde, Anadolu'nun binlerce yıllık sözlü kültür mirasını da uluslararası izleyiciyle buluşturdu.

Âşıkların saz eşliğinde destan anlatma geleneği, geçmişin hikâyelerini günümüze taşıyan önemli kültürel unsurlardan biri olarak varlığını sürdürürken, Truva araştırmaları kapsamında da tarih ile yaşayan kültür arasında dikkat çekici bir bağ kurdu.