Birleşik Krallık'ta ülkenin geleceğini doğrudan ilgilendiren dikkat çekici bir gelişme yaşandı. İskoçya Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney, Galler Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth ile Kuzey İrlanda Başbakanı ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O'Neill, Galler'in başkenti Cardiff'te bir araya geldi. Zirveye Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald da katıldı.

İLK KEZ ÜÇÜ DE BAĞIMSIZLIK YANLISI LİDERLER TARAFINDAN YÖNETİLİYOR

Zirveyi tarihi hale getiren en önemli ayrıntılardan biri, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın ilk kez aynı anda bağımsızlık yanlısı siyasi liderler tarafından yönetiliyor olması.

SNP İskoçya'nın, Plaid Cymru Galler'in bağımsızlığını savunurken Sinn Féin ise Kuzey İrlanda ile İrlanda Cumhuriyeti'nin birleşmesini hedefliyor. Galler'de Plaid Cymru'nun mayıs ayında iktidara gelmesiyle üç yönetimde de Birleşik Krallık'tan ayrılmayı savunan isimler başbakanlık koltuğuna oturdu.

ORTAK METNE İMZA ATTILAR

Cardiff'teki görüşmede liderler, ülkelerinin kendi anayasal geleceklerini demokratik yollarla belirleyebilmesi gerektiğini savunan ortak bir mutabakat metnine imza attı.

Metinde Westminster yönetimine, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'da gelecekte yaşanabilecek anayasal değişiklikleri "hazırlama, planlama ve kolaylaştırma" çağrısı yapıldı. Liderler, bağımsızlık veya Birleşik Krallık'tan ayrılma konusunda referandum düzenleme haklarının tanınmasını talep etti.

"WESTMINSTER BİZİM ÇIKARLARIMIZA HİZMET ETMİYOR"

İskoçya Başbakanı John Swinney, üç siyasi hareketin ortak görüşünün Westminster sisteminin ülkelerinin çıkarlarına hizmet etmediği yönünde olduğunu söyledi.

Swinney, Birleşik Krallık'ın mevcut yapısının sürdürülebilir olmadığını savunarak Londra yönetiminin gelecekte Birleşik Krallık'ın bugünkü yapısının değişebileceği bir senaryoya hazırlanması gerektiğini ifade etti.

BAĞIMSIZLIK DESTEĞİ İSKOÇYA'DA YÜZDE 47

İngiliz basınında aktarılan son anket sonuçları da dikkat çekti. Buna göre yarın referandum yapılması durumunda İskoçya'da seçmenlerin yüzde 47'si bağımsızlığa oy vereceğini belirtiyor.

Bağımsızlığa destek Kuzey İrlanda'da yüzde 36, Galler'de ise yüzde 32 seviyesinde bulunuyor. Dolayısıyla “İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda halkı Birleşik Krallık'tan ayrılmak istiyor” demek mevcut anketlere göre fazla kesin olur; üç bölgede de şu anda ayrılık yanlıları çoğunlukta değil. Ancak bağımsızlık yanlısı partilerin üç yönetimi aynı anda yönetmesi siyasi açıdan bir ilk niteliğinde.

LONDRA'YA REFERANDUM ÇAĞRISI

Zirvenin en kritik başlığı referandum yetkisi oldu. Üç lider, halkların kendi geleceklerine ilişkin karar verme hakkının Westminster tarafından engellenmemesi gerektiğini savundu.

İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın kısa süre önce İskoçya'da bağımsızlık konusunda açık bir toplumsal çoğunluk oluşması halinde referandum ihtimalinin değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden sözleri de tartışmayı hızlandırdı. Ancak Başbakanlık daha sonra bunun hükümet politikasında değişiklik anlamına gelmediğini ve İskoçya için yeni bir bağımsızlık referandumunun halen gündemde olmadığını bildirdi.

BİRLEŞİK KRALLIK'IN GELECEĞİ TARTIŞILIYOR

İskoçya 2014 yılında yapılan bağımsızlık referandumunda yüzde 55'e karşı yüzde 45 oyla Birleşik Krallık'ta kalmayı tercih etmişti. Brexit'in ardından ise İskoçya ve Kuzey İrlanda başta olmak üzere Birleşik Krallık'ın anayasal geleceğine ilişkin tartışmalar yeniden hızlandı.

Kuzey İrlanda'da Queen's University Belfast tarafından yayımlanan araştırmada katılımcıların yüzde 66'sı Brexit'in Birleşik Krallık'ın parçalanmasını daha olası hale getirdiği görüşünü paylaştı.

Cardiff'teki zirveyle birlikte İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın bağımsızlık yanlısı liderleri ilk kez ortak bir cephe oluşturarak Londra yönetiminden referandum ve kendi kaderini tayin hakkının güvence altına alınmasını istedi. Gelişme, İngiliz basınında Birleşik Krallık'ın geleceğini doğrudan etkileyebilecek tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.