"İstanbulluların Otopark Çilesi" başlıklı dosya haberinin bu bölümünde, otopark sorununun çözümüne ilişkin önerilere yer verildi.

• DOSYA: İstanbulluların Otopark Çilesi

Okan Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Başkanı Doç. Dr. Selim Dündar, yaptığı değerlendirmede, Bizans ve Osmanlı dönemindeki ulaşım araçlarına göre planlanan tarihi yarımadadaki sokakların bugünkü motorlu taşıt trafiğine uygun olmadığını söyledi.

Özellikle Fatih, Aksaray, Yedikule gibi bölgelerdeki dar sokaklardan tek bir otomobilin bile zorlanarak geçtiğini, buralarda park edecek yer bulunamadığını anlatan Dündar, Cumhuriyet döneminin hızlı kentleşme süreçlerinde de planlama hataları yapıldığını kaydetti.

Dündar, İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde yaşanan otopark ve parklanma sorununun temel nedeninin plansız kentleşme olduğunu vurgulayarak, "Özellikle kentleşen bölgelerde çok iyi, verimli planlama yapılmadığı için daha sonrasında teknolojinin gelişmesi ve çok katlı yüksek binaların gündeme gelmesi, mevcut yapılaşmada ister istemez park yeri imkanlarının yetersizliğini gündeme getirdi." ifadelerini kullandı.

Yeni yönetmelik otopark sorununu azaltacak bir önlem sunuyor

Engelliler, yaşlılar veya çocuklu aileler için özel araç kullanımının zorunlu hale gelebildiğini ancak uygun toplu taşıma hizmeti sunulduğu takdirde bu kişilerin de bireysel otomobil kullanımından vazgeçip toplu taşımaya yönelebileceklerinin altını çizen Dündar, bu durumun da otopark ihtiyacını azaltacak bir önlem olarak görülebileceğini kaydetti.

Bireysel araçların günün büyük kısmını kullanılmadan park halinde geçirdiğini dile getiren Dündar, şöyle devam etti:

"En kötü koşullarda İstanbul gibi bir şehirde sabah 1 saat, akşam 1 saat otomobil kullanıyoruz. Günün geri kalan 22 saatinde bu araçlar tamamen atıl halde parkta duruyor. Bunların park halinde durmaları için bir mekana ihtiyaç var. Aslında ülkemizde özellikle son yıllarda bu konuda yayınlanan ve yürürlüğe giren bir yönetmelik var. Yeni yapılan binalarda belli bir oranda otopark inşa etme zorunluluğu var. Bunun yanı sıra eğer otopark yapılamıyorsa bunun bedeli kadar bir ücretin belediyelere ödenmesi gerekiyor. Bu, yeni yapılan bölgelerde otopark ihtiyacını azaltacak veya bu sorunu azaltacak bir önlem ama daha eski yapılanmış bölgelerde ciddi sorunlarla karşılaşabiliyoruz."

"Sen park edeceksin, ben park edeceğim" kavgası

Özellikle merkezi bölgelerde yapılan yüksek kapasiteli otoparkların, o bölgelere daha çok araç çekilmesiyle trafiği artırdığını belirten Dündar, bu bölgelere artan talebin yeniden otopark ihtiyacını doğurduğunu dile getirdi.

Kentteki otopark sorununun giderilmesi için mahalle ölçeğinde dengeli planlama yapılması gerektiğini vurgulayan Dündar, şunları önerdi:

"Mahalle ölçeğinde gerekli otopark olanaklarının planlı biçimde, fazla kapasite yaratmadan, bölgedeki kişilerin gereksinimine yetecek şekilde tasarlanması ve uygulanması gerekiyor. Park yeri sorunu zaman zaman ciddi sosyal sorunlara da dönüşüyor. İnsanlar bir park yeri bulduklarında 'Sen park edeceksin, ben park edeceğim' gibi restleşmeler nedeniyle çok ciddi yaralanmalara hatta cinayetlere varabilen arzu etmediğimiz durumlara neden olabiliyor. Bu nedenle otopark ihtiyacının planlı biçimde değerlendirilmesi gerekir."

Bireysel araç kullanımının azaltılması önerisi

İstanbul Üniversitesi Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Hüseyin Korkmaz ise bireysel araç kullanımının azaltılmasının otopark ihtiyacını da düşüreceğinden bahsetti.

Bazı ilçelerin sokaklarının araçlarla dolduğunu belirten Korkmaz, özellikle Bağcılar ve Küçükçekmece'de bina altı otoparkların yapılmaması nedeniyle araçların sokaklara taşındığını, bu durumun kaldırımlardan ana yollara kadar yayılan bir tıkanıklık yarattığını vurguladı.

Kentteki otopark sorununun çözümü için okul bahçelerinin kullanılabileceğini ifade eden Korkmaz, "İlkokul, ortaokul ve liselerin geniş bahçeleri okul saatleri dışında genellikle atıl durumda kalıyor. Acil durumlar için ayrılan bölümler hariç olmak üzere bu alanlar belirli saatlerde kontrollü biçimde otopark olarak değerlendirilebilir. Bu hem okula ek gelir sağlar hem de çevredeki otopark sorununa katkı sunar." diye konuştu.

Bu tür uygulamaların hem kapasitenin verimli kullanılmasını sağlayacağını hem de çevresel ve ekonomik yükü azaltacağını anlatan Korkmaz, temel yaklaşımın bireysel araç kullanımını azaltmak, toplu taşımayı teşvik etmek ve yeni arz yerine mevcut kapasiteyi optimize etmek olduğunu kaydetti.

"Her ilçede kaymakamlık öncülüğünde trafik komisyonları oluşturulabilir"

İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Adem Esen de kentteki otopark ve parklanma sorununun çok boyutlu bir mesele olduğunu, nüfus yoğunluğu, şehirleşme yapısı ve yönetimsel karmaşanın sorunu derinleştirdiğini belirtti.

Gecekondulaşma, kentsel dönüşüm ve ekonomik hareketliliğin parklanmayı ciddi şekilde etkilediğini vurgulayan Esen, sorunun çözümü için kısa, orta ve uzun vadeli planlamalar gerektiğini, özellikle raylı sistemlerin ve metroların yaygınlaştırılmasının uzun vadede etkili bir çözüm olacağını söyledi.

Kısa vadede ise mevcut kaynakların daha verimli kullanılabileceğini dile getiren Esen, ilçe bazlı trafik yönetimine ihtiyaç olduğunu ifade ederek, "Her ilçede kaymakamlık öncülüğünde trafik komisyonları oluşturulabilir. Bu komisyonlarda trafik birimleri, ilçe belediyeleri, esnaf temsilcileri, okullar ve muhtarlar yer almalıdır. Sokak ve caddeler tek tek ele alınarak düzenlenmeli, esnafın faaliyetleri kolaylaştırılmalı ve düzen sağlanmalıdır." önerisinde bulundu.

Prof. Dr. Esen, kısa vadede tam bir çözüm mümkün görünmese de ilçe bazlı çalışmalarla şehirde önemli bir rahatlama sağlanabileceğini, pilot olarak seçilen bir sokak veya caddede uygulama yapılabileceğini, bu şekilde kısmen de olsa trafik ve otopark sorununa çözüm bulunabileceğini sözlerine ekledi.

Muhabir: Ümit Türk