James Dyson Ödülü'nün 2026 yılı uluslararası kazananları, binalardaki yapısal hasarları tespit eden "Sentinel" ile sporculardaki beyin sarsıntılarını belirleyen "Rumble Rims" projeleri oldu.

Şirketten yapılan açıklamaya göre, depremlerden sonra binalarda oluşan yapısal hasardan sporcularda görülen beyin sarsıntısının zararlı etkilerine kadar fark edilmesi güç tehlikeleri tespit etmeyi kolaylaştırmak için geliştirilen iki icadın her biri, 30 bin sterlin ödül kazandı.

Filipinler'den De La Salle Üniversitesi mezunu yapı mühendisi Aldrei Ong tarafından icat edilen Sentinel, 2026 yılının uluslararası "Sürdürülebilirlik Kazananı" oldu.

Sentinel, depremlerin ardından binalarda meydana gelebilecek yapısal hasarları tespit ederek, çökme riski taşıyan yapıların belirlenmesine yardımcı olan bir sensör sistemi olarak öne çıkıyor. Ong, elde ettiği ödülle teknolojiyi doğrulamaya devam etmeyi, elle lehimlenmiş elektronik bileşenleri özel tasarlanmış baskılı devre kartıyla değiştirmeyi ve mevcut binalara da uygulanabilecek versiyonlar geliştirmeyi planlıyor.

ABD'den Harvard Üniversitesi öğrencileri Radhika Saran, Cleo Pontone ve Sophia DeVito tarafından geliştirilen Rumble Rims ise 2026 yılının uluslararası "Tıp Kazananı" ödülüne layık görüldü.

Fark edilmeyen beyin sarsıntılarının sporcuları ciddi beyin hasarı riskiyle karşı karşıya bırakmasının önüne geçmeyi hedefleyen başlık, kızılötesi göz takibi teknolojisi sayesinde taramayı doğrudan saha kenarına taşıyarak, sporcuların güvenli şekilde spora dönüşüne ilişkin karar süreçlerini destekliyor. Ekip, elde ettiği ödülle daha gelişmiş bir prototip üretip test etmeyi, göz hareketi testini iyileştirmeyi ve Rumble Rims'i sporcular, antrenörler, eğitmenler ve tıbbi danışmanlarla doğrulamayı planlıyor. Uzun vadede ise teknolojinin okullarda ve gençlik spor programlarında pilot olarak uygulanmasıyla tıbbi cihaz doğrulama süreçlerinin yürütülmesi hedefleniyor.

Uluslararası öğrenci tasarım yarışması, 2005 yılından bu yana dünya genelinde 400'den fazla öğrenci icadını toplam 1,5 milyon sterlin para ödülüyle destekledi. Yarışmaya bu yıl 28 ülke ve bölgeden genç mühendisler tarafından yapılan 2 bin 294 başvuru, şirketin bugüne kadar aldığı en yüksek başvuru sayısı olarak kaydedildi.

- "Son derece yalın fikirlerle çözüm sunuyorlar"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Dyson Kurucusu James Dyson, bu yılın uluslararası kazananları Sentinel ve Rumble Rims'in, yaşamı ve sağlığı tehdit eden ciddi tehlikelere son derece yalın fikirlerle çözüm sunduğunu belirtti.

Dyson, bu icatların hayat kurtarabileceğini aktararak, "James Dyson Ödülü'nü 21 yıl önce hayata geçirirken teşvik etmeyi umduğum cesur düşünce biçimi tam da buydu. Her ikisi de bu ödülü fazlasıyla hak ediyor." değerlendirmesini yaptı.

Bir depremin ardından betonarme bir binanın içindeki ciddi hasarın gözle görülmeyebileceğini ve ölümcül sonuçlar doğurabileceğini aktaran Dyson, "Aldrei'nin geliştirdiği Sentinel, inşaatlarda kullanılan bir bileşeni akıllıca, çatlakları tespit eden ve hasara ilişkin erken uyarı veren düşük maliyetli bir sensöre dönüştürüyor. Bu icat, sorunları maliyetli hale gelmeden önce tespit edebilir ve daha da önemlisi insanların çökme riski taşıyan binalarda yaşamasını veya çalışmasını önleyebilir." ifadelerini kullandı.

Dyson, özellikle sporcuların baş yaralanmasıyla sonuçlanan kazalar geçirdiğini ve bunun etkilerinin hayatlarının ilerleyen dönemlerinde yaşandığını, çok sık duyduğunu aktardı.

Beyin sarsıntısını tespit etmenin karmaşık bir süreç olduğunu, özel ekipman ve hastane uzmanlığı gerektirdiğini belirten Dyson, "Bu nedenle gerekli olduğunda her zaman tarama yapılamıyor. Cleo, Radhika ve Sophia, kritik kararların verildiği saha kenarında nesnel tarama yapılmasını sağlayan yeni bir yol buldu. Bu icat, pek çok sporcuyu etkileyen kalıcı beyin hasarlarının önlenmesine yardımcı olabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Aldrei Ong da James Dyson Ödülü'nü kazanmanın kendisi için çok anlamlı olduğunu aktararak, şunları kaydetti:

"Bunun nedeni yalnızca Sentinel'in yaratabileceği etki değil, aynı zamanda azmin, merakın ve sürekli gelişme isteğinin neler başarabileceğinin de bir göstergesi olması. Bu yolculuk şüphelerle, hayal kırıklıklarıyla ve başarısızlıklarla doluydu ama başka türlü olmasını istemezdim. Bu takdir, binaları daha güvenli hale getirmek ve insanların güvendikleri yapıları daha iyi anlamasına yardımcı olmak hedefiyle Sentinel'i geliştirmeye devam etmem için bana güven veriyor."

Rumble Rims projesini geliştiren öğrencilerden Radhika Saran ise ekibi adını yaptığı açıklamada, James Dyson Ödülü tarafından takdir edilmenin, sorunları oldukları haliyle kabul etmek zorunda olmadıklarına ilişkin inançlarını doğruladığını vurgulayarak, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Gençlik sporlarında beyin sarsıntılarını, uzun vadeli nörolojik etkilerine rağmen sıradan bir durum gibi görmeye başladık. Bu tür kabulleri sorgulayabilir ve teknolojinin insanlara hasar oluştuktan sonra değil, en çok ihtiyaç duydukları anda ulaştığı, daha kullanışlı ve erişilebilir bir dünya tasarlayabiliriz. Bu ödül, Rumble Rims'i her sahanın kenarına taşıyabilecek pilot uygulamalara doğru ilerlememiz için bize inanılmaz bir fırsat sunuyor."