Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik tıkanıklıklar, ilaçta maliyet krizini tetikliyor. Toplam maliyetlerin yüzde 20-25 artacağını belirten TİYSAT Başkanı Erdinç Yaşrin, sektördeki kronik dışa bağımlılığa karşı tek 'reçeteyi' yerli hammadde atağı ve milli üretim seferberliği olarak açıkladı.

Küresel ilaç tedarik zinciri, pandemi döneminden sonra bu kez de jeopolitik risklerin kıskacında. Orta Doğu'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik tıkanıklıklar, ilaç sektöründe üretim maliyeti krizini tetikliyor. Teknoloji, İlaç ve Yerli Sanayi Topluluğu Kümelenmesi (TİYSAT) Yönetim Kurulu Başkanı Erdinç Yaşrin, "Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek bir kapanma, küresel petrol ve doğal gaz fiyatlarını doğrudan yukarı çeker. Bu da ilaç üretiminde kullanılan enerji maliyetlerini artırır. İlk etapta yüzde 10 ila 15 bandında bir maliyet artışı öngörülebilir. Ancak bu durumun yıl sonuna kadar devam etmesi halinde, toplam maliyet artışının yüzde 20-25 seviyelerine ulaşması söz konusu. Bu da özellikle fiyat regülasyonu olan pazarlarda üreticiler üzerinde ciddi baskı oluşturacak" dedi.

"BAĞIŞIKLIĞI YERLİ ÜRETİMLE GÜÇLENDİREBİLİRİZ"

İlaç üretiminde kullanılan aktif farmasötik bileşenlerin (API) önemli bir kısmının hâlâ ithal edildiğini dile getiren Yaşrin'e göre, bu noktada yaşanabilecek lojistik aksamalar, üretim süreçlerini doğrudan etkileyebilir. "Böyle bir durumda ülkemizdeki 100 ilaç üretim tesisi üretim yapamaz hale gelir" diyen Yaşrin, şunları söyledi: "Türkiye'deki yerli üreticiler kısa vadede alternatif tedarik kanallarına yönelerek bu riski sınırlamaya çalışacaktır. Orta ve uzun vadede ise API üretiminin yerleştirilmesi, stratejik bir zorunluluk haline geldi." Yaşrin'e göre, küresel türbülanslardan çıkışın yolu, ilaç sanayiini bir "milli güvenlik meselesi" olarak görmekten geçiyor. "Küresel ölçekte yaşanabilecek olası bir ilaç tedarik krizine karşı, yerli üretimin artırılması artık bir tercih değil, zorunluluk" diyen Yaşrin, şunları söyledi: "İlaç ve ilaç yan sanayisinin bir milli güvenlik meselesi olduğu dünyanın başat aktörleri tarafından resmi kayıtlara alınmıştır. Türkiye son yıllarda bu alanda önemli adımlar attı, ancak daha güçlü teşvik mekanizmalarına ihtiyaç var. Özellikle yatırım teşvikleri, uzun vadeli alım garantileri, Ar-Ge destekleri ve regülasyon süreçlerinin hızlandırılması üretimi daha cazip ve sürdürülebilir kılacaktır. Ülkemizde başlangıç malzemesi olarak kullanılabilecek bitki çeşitliliği potansiyelimizin kullanılması ve tarımsal atıklardan faydalanabileceğimiz projelerin desteklenmesi çok önemli."

TÜRKİYE'DE EN FAZLA ONKOLOJİ İLACI SATILDI

Dünya ilaç pazarı 2025 yılında 1.9 trilyon dolar olurken, Türkiye ilaç pazarı değerde 430.8 milyar TL, hacim ölçeğinde ise 2.7 milyar kutuya ulaştı. İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası (İEİS) verilerinden yapılan derlemelere göre, referans ilaç pazarı, 2025'te 272.7 milyar TL'ye ulaşırken, kutu ölçeğinde ise 0.95 milyar kutu satış gerçekleşti. Eşdeğer ilaç pazarı ise aynı dönemde değerde 158.1 milyar TL, kutu ölçeğinde 1.71 milyar adet olarak kayıtlara geçti. Onkoloji ilaçları yüzde 18,8 pay ile 2025 yılında pazarda değer bazında en çok satışa sahip olan tedavi grubu oldu. Kutu bazında 2025'de pazarda başı çeken tedavi grubu yüzde 11,3 ile antiromatizmal ilaçlar ve yüzde 10,4 ile kardiyovasküler oldu. Biyoteknolojik ilaçlar, 2025'de 90.9 milyar TL'ye ve 33.3 milyon kutuluk satışa ulaştı. Biyobenzer ilaçlar bu dönemde 11.7 milyon kutu ile 8.2 milyar TL seviyesine, referans biyoteknolojik ilaçlar ise aynı dönemde 21.6 milyon kutu ile 82.7 milyar TL seviyesine ulaştı. Türkiye'nin geçen yılki ilaç ihracatı ise yüzde 9,51'lik artışla 2.51 milyar dolar seviyesine ulaştı. Aynı dönemde ilaç ithalatı da yüzde 17,4 oranında artarak 7.3 milyar dolar seviyesine geldi.