Bağ alanı bakımından 34 bin 777 hektarla Manisa'nın ardından Türkiye'de ikinci sırada bulunan Mardin, yıllık 113 bin 142 tonluk üzüm üretimiyle ise beşinci sırada yer alıyor.

Büyük ölçüde kurak ve kıraç koşullarda sürdürülen bağcılık, kentteki üreticilerin önemli geçim kaynakları arasında yer alırken, bölgenin tarımsal ve kültürel mirasının önemli bir parçasını oluşturan yerel üzüm çeşitleri de geleneksel ürünlerin üretiminin yanı sıra bağcılık kültürünün yaşatılmasında rol oynuyor.

İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce, kente özgü üzüm çeşitlerinin korunması, modern üretim ve terbiye tekniklerinin üreticilere uygulamalı olarak tanıtılması ve sağlıklı fidan üretimiyle bağ alanlarının genişletilmesi amacıyla 11 dekarlık alanda Damızlık ve Gen Bahçesi oluşturuldu.

Zamanla 20 dekarlık alana ulaşan bahçede, mazruna, kerküş, karfoki, zeyti, zeynebi, kerklav ve şıtvinin de aralarında bulunduğu 24 üzüm çeşidi koruma altına alındı.

"Bahçede sofralık ve şıralık olarak yetiştirilen üzümlerimiz var"

İl Tarım ve Orman Müdürü Ender Muhammed Gümüş, AA muhabirine, Mardin'de bağcılığın büyük ölçüde kurak ve kıraç koşullarda yapıldığını, zorlu doğa koşullarına rağmen üzüm üretiminin bölgedeki üreticilerin en önemli geçim kaynaklarından biri olduğunu söyledi.

Müdürlüğün fidan üretim sahasında Bakanlığın desteğiyle önemli çalışmalar yürüttüklerini kaydeden Gümüş, tarihi kentin kültürel mirasının önemli bir parçası olan yerel üzüm çeşitlerinin gen kaynaklarını korumak ve sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla çalışmalar yaptıklarını belirtti.

Damızlık ve Gen Bahçesinin oluşturulması için uzman ekiplerin ilçe ilçe, mahalle mahalle dolaşarak Mardin'de yetişen 28 yerel üzüm çeşidinden 24'ünü tespit ettiğini ve topladığını bildiren Gümüş, bu çeşitleri bahçede toprakla buluşturduğunu dile getirdi.

Gümüş, "Amacımız, bir taraftan damızlık materyali hazır bulundurmak ve çiftçilerimizin ihtiyaç duyduğu anda üretime geçebilmesini sağlamak, diğer taraftan bahçemizde üretimini yaparak bu çeşitleri gelecek nesillere sağlıklı şekilde aktarmak. Burada sofralık ve şıralık olarak yetiştirilen üzümlerimiz var. Arkadaşlarımız toplam 24 çeşidin üretimini gerçekleştiriyor." ifadelerini kullandı.

Gümüş, Mardin'de bağcılığı geliştirmek amacıyla Bakanlık, Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve GAP Bölgesel Kalkınma İdaresinin katkılarıyla telli terbiye sistemine geçiş projeleri yürüttüklerini, ayrıca üzüm sıkma makinesi, sırt pulverizatörü ve budama makinesi gibi ekipmanları çiftçilere yüzde 75 hibeyle temin ettiklerini dile getirdi.

Bağcılıkta verim ve üretim miktarının artırılmasına yönelik çalışmaların devam edeceğini ifade eden Gümüş, şunları kaydetti:

“Yaklaşık 35 bin hektar dikim alanımız ve 113 bin tonluk üretim miktarımız var. Dikim alanı bakımından Türkiye'de ikinci, üretim miktarı bakımından ise beşinci sıradayız. Besin değeri yüksek olan ve farklı iklim ve toprak koşullarında yetişebilen üzüm, bu yönleriyle bizim için çok önemli. Binlerce yıllık geçmişi bulunan bağcılığın Mardin'de hak ettiği konuma gelmesi ve gelecek nesillere aktarılması, gen kaynaklarını korumak amacıyla bahçeyi hayata geçirdik. Burada üretilen fidanları çiftçilerimizle buluşturmak için de projeler hazırlıyoruz.”

"Bazı çeşitleri bulmakta zorlandık"

Ziraat Yüksek Mühendisi Erdal Homan ise 3 yıl önce teknik ekiplerle kentte yöreye özgü yetiştirilen 28 üzüm çeşidinin bulunması için çalışma başlattıklarını söyledi.

Çalışmada tespit ettikleri 24 üzüm çeşidini oluşturulan bahçede telli terbiye sistemiyle yetiştirmeye başladıklarını belirten Homan, şöyle konuştu:

"Bazı çeşitleri bulmakta zorlandık. Bulduklarımızı da alıp değerlendirdik. Şu anda da damızlık bahçemizde bu gen kaynaklarını korumaya yönelik çalışmalarımız devam ediyor. Diğer dört çeşidi de bulup en azından Mardin'de yerel isimleriyle bilinen 28 üzüm çeşidini bahçede toplamak istiyoruz. Gen bankası oluşturmayı, ilerleyen süreçte burada üreteceğimiz fidanlarla üreticilerimize üzüm çeşitlerini sahada göstermeyi ve üretimi artırmayı hedefliyoruz."

Mardin'in üzüm yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgulayan Homan, bölgedeki çeşitliliğin korunmasının önemine dikkati çekti.

Üzümün başta dağlık alanlar olmak üzere bölgenin hemen her yerinde yetiştirilebildiğini belirten Homan, çeşitlerden aşılı fidan üreterek üreticilere ulaştırmayı, böylece üzüm üretim alanını ve miktarını artırmayı hedeflediklerini kaydetti.

Türkiye'de üretim miktarı bakımından da hak ettikleri seviyeye ulaşmak istediklerini anlatan Homan, "Üretimine devam edeceğiz ve bu çeşitleri, gen kaynağını koruyarak üreticilerimize misliyle kazandıracağız." ifadelerini kullandı.