Yaz sezonunun gelmesiyle birlikte sofralarımızdan eksik etmediğimiz salatalar, bu kez okyanus aşırı bir coğrafyada tehlike çanlarının çalmasına neden oldu. Michigan Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı (MDHHS), eyaleti sarsan bir siklosporiyazis salgını ile çalkalanıyor.

Soruşturma bütün hızıyla sürerken, ibreler şimdilik marul ve taze salata yeşilliklerini işaret ediyor. Ancak yetkililer, "Şu an hiçbir gıda maddesini tamamen aklayamayız" uyarısında bulunarak henüz net bir ürün ya da tedarikçi ismi vermekten kaçınıyor.

Rakamlarla Korkutan Tablo

Son paylaşılan (30.07.2026) verilere göre salgının boyutu şu şekilde:

• Toplam Vaka: 11.234
• Hastaneye Kaldırılanlar (30 Temmuz 2026 itibarıyla): 193 kişi
• Can Kaybı: 2

Normal şartlarda hayati tehlike yaratmayan ve ABD genelinde ölümcül seyretmesi son derece nadir görülen bu paraziter enfeksiyon, ne yazık ki bu kez iki can aldı. Yetkililer, hayatını kaybeden kişilerin halihazırda ciddi altta yatan sağlık sorunları bulunduğunu ve tablonun ağır dehidrasyonla (sıvı kaybı) birleştiğini belirtti.

Dikkat çeken bir diğer detay ise, kaybedilen bu iki hastanın, FDA'nın (ABD Gıda ve İlaç İdaresi) 17 Temmuz'da duyurduğu gönüllü marul geri çağırma kararından önce hastalanmış olması. Bu durum, salgının kökenine dair soru işaretlerini artırıyor (1).

Anadolu Ajansı 30 Temmuz 2026’da bu salgın için vakalrın ABD’de 45 eyalete yayıldığını ve sayısının 18 bini aştığını bildirmiştir. ABD basınından aktarılan bilgilere göre 9 eyalette vakaların restoranlardaki “doğranmış buzdağı marulu”na maruz kaldığı anlaşılmıştır (2).

Siklosporiyazis Nedir, Nasıl Korunuruz?

Son dönemde Michigan’dan gelen acı haberlerle adını sıkça duymaya başladığımız siklosporiyazis, yaz aylarının vazgeçilmezi olan taze yeşillikler ve meyveler üzerinden huzurumuzu kaçırmaya devam ediyor. Peki, adı biraz yabancı gelen ama sağlığımızı ciddi şekilde tehdit eden bu hastalık tam olarak nedir ve görünmeyen bu parazitten kendimizi nasıl koruyabiliriz?

Gelin, sağlık otoritelerinin verileri ışığında bu sinsi düşmanı yakından tanıyalım ve mutfakta alabileceğimiz hayat kurtarıcı önlemlere birlikte göz atalım.

Hastalık Etkeni ve Belirtileri: Siklosporiyazis Nedir?

Siklosporiyazis, ince bağırsağımızı hedef alan Cyclospora isimli bir parazitin yol açtığı bağırsak enfeksiyonudur. Vücuda alındıktan sonra kuluçka evresini genellikle bir hafta içinde tamamlayan parazit (bu süre 2 günden 2 haftaya kadar esneyebiliyor), kısa sürede kendini şu tipik ve yorucu belirtilerle gösteriyor:

• Sulu ishal ve sık, bazen de şiddetli dışkılama
• Tedavi edilmediği takdirde birkaç günden bir aya kadar sürebilen ve ne yazık ki tekrarlayabilen şikayetler

ABD'de geçmişten bu yana paketlenmiş salata karışımlarından taze kişnişe, fesleğenden ahududuya, taze soğandan bezelyeye kadar pek çok taze ürünle ilişkilendirilen bu parazit, insanlara birden fazla kez bulaşabiliyor. Eğer benzer belirtiler yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden bir sağlık uzmanına başvurmanız şart.

Mutfakta Hayat Kurtaran Koruma Yolları

Sağlık yetkilileri, özellikle kemoterapi gören hastalar, organ nakli alıcıları, bebekler, küçük çocuklar ve bağışıklığı zayıf yaşlılar için riskin çok daha büyük olduğuna dikkat çekiyor. Parazitlerden uzak, güvenli bir sofra kurmak için mutfakta uymamız gereken altın kurallar ise şunlar:

• Marul ve Yapraklı Yeşillikler: Önceden yıkanmış paketlenmiş ürünler yerine bütün marul başlarını tercih edin. Dıştaki 2-3 yaprak katmanını atın, iç kısımları akan bol su altında yıkayın. Pişirilebilen yeşillikler için en güvenli yol her zaman pişirmektir.
• Kişniş ve Fesleğen: Yapraklarını tek tek ayırarak akan su altında iyice yıkayın. Pişmiş olarak tüketmek en güvenli yöntemdir.
• Yeşillik Soğan: Kök ucunu kesin, dış kabuğunu soyun ve akan su altında özenle yıkayın.
• Ahududu: Pürüzlü yapısı ve küçük çatlakları nedeniyle parazitlerin saklanması için çok uygundur. Turta veya reçel gibi pişmiş halleri en güvenlisidir. Dondurulmuş ahududular da bir alternatif olabilir (dondurmak paraziti azaltır ancak tamamen yok edeceğini garanti etmez).
• Bezelye: Akan su altında yüzeyini ovalayarak yıkayın; pişmiş tüketmek en güvenlisidir.

Genel Gıda Güvenliği Kuralları

Taze ürünleri tüketirken veya hazırlarken şu temel hijyen adımlarını asla ihmal etmeyin:

1. El Hijyeni: Yemek hazırlamadan önce ve sonra ellerinizi mutlaka sabun ve suyla yıkayın.
2. Fırçalama: Kavun ve salatalık gibi sert kabuklu meyve-sebzeleri temiz bir sebze fırçasıyla iyice fırçalayın.
3. Hasarlı Kısımlar: Meyve ve sebzelerin ezilmiş veya hasarlı kısımlarını tüketmeden önce mutlaka kesin.
4. Yüzey Temizliği: Mutfak tezgahlarını, kesme tahtalarını ve mutfak gereçlerini yiyeceklerle temas etmeden önce ve sonra yıkayıp dezenfekte edin. Buzdolaplarını ve taze ürün vitrinlerini düzenli olarak temiz tutun.
5. Isı Kuralı: Parazitleri etkisiz hale getirmek için gıdaları Mümkün olduğunca 158 derece (yaklaşık 70°C) ve üzerinde pişirmeye özen gösterin.
6. Soğuk Zincir: Kesilmiş, soyulmuş veya pişirilmiş meyve ve sebzeleri vakit kaybetmeden buzdolabına kaldırın.

Daha detaylı bilgi için FDA’nın “Geri Çağırmalar, Piyasadan Çekmeler ve Güvenlik Uyarıları” sayfasını inceleyebilirsiniz (3,4).

Bilimsel makalelerden konuyu okumak isterseniz Almeria ve arkadaşlarının 2019 yılında yazdıkları “” başlıklı makaleyi okuyabilirsiniz (5).

Türkiye için bugün siklosporiyazis salgını tehditi var mı?

Hemen cevaplayalım: Hayır, bugün Türkiye’de siklosporiazis salgını yok.

ABD’deki salgını, gelecek yeni güncellemelerle takip edeceğiz ve nasıl sonuçlandırıldığını, alınan önlemlerin neler olduğunu öğrenerek deneyim kazanacağız.

Sizce, ülkemizde de böyle bir salgının çıkmasına neden olacak hijyen sorunları yok mu?

Var elbette. Ayrıca pestisit kalıntısı sorunumuz da var! Bu nedenle bireysel önlemlerimizde, yeşillikler kullanılmadan önce yukarıda sayılan önlemlere önem vermek ve restoranlarda da ciddi denetimlerin yapılıp yapılmadığını vatandaş olarak da takip etmeye çalışmak bizlere düşen görev oluyor. Hem kendi sağlığımız için hem toplum sağlığı için.

Kaynaklar:

1. Health & Human Services. Infectious Disease Outbreaks. https://www.michigan.gov/mdhhs/keep-mi-healthy/infectious-diseases/infectious-disease-outbreaks (Erişim: 4.8.2026).
2. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdde-siddetli-ishale-yol-acan-siklosporiyazis-vakalarinin-sayisi-45-eyalette-18-bini-asti/4014230 (Erişim: 4.8.2026).
3. Samantha Sayles, Senior Digital Producer. Published: July 9, 2026 at 10:57 AM.

Cyclosporiasis outbreak: Cases in Michigan rise to over 1,200. https://www.clickondetroit.com/news/local/2026/07/09/cyclosporiasis-outbreak-cases-in-michigan-rise-to-over-1200/ (Erişim: 4.8.2026).

4. FDA. Recalls, Market Withdrawals, & Safety Alerts https://www.fda.gov/safety/recalls-market-withdrawals-safety-alerts (Erişim: 4.8.2026).
5. Almeria, S., Cinar, HN ve Dubey, JP (2019). Cyclospora cayetanensis ve siklosporiyazis: bir güncelleme. Mikroorganizmalar , 7 (9), 317.