Yeni düzenlemeye göre trafik denetimlerinde sigortasız olduğu belirlenen sürücülere doğrudan ceza uygulanmayacak. Sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılarak aralarındaki arkadaşlık, akrabalık veya iş ilişkisi araştırılacak. İnceleme sonucunda kayıt dışı istihdam tespit edilirse şirketlere 198 bin 180 liraya kadar ve ek idari para cezaları kesilebilecek.

Şirket araçlarının başkaları tarafından kullanılması nedeniyle ortaya çıkan SGK cezalarında yeni bir dönem başladı. Trafik denetimlerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan kişilerin sigortalılık durumları kontrol edilirken, sigortasız sürücülerin doğrudan kayıt dışı çalışan olarak değerlendirilmesinin önüne geçilecek. Yeni uygulamayla birlikte araç sahibinin yakınına veya arkadaşına aracını kullandırması ile sigortasız işçi çalıştırması arasında ayrım yapılacak.

TRAFİKTE DURDURULAN SÜRÜCÜLER SGK'YA BİLDİRİLİYOR

2021 yılından bu yana Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ile il emniyet müdürlükleri arasında yürütülen uygulama kapsamında, trafik kontrollerinde şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülerin sigortalılık durumları inceleniyor.

NTV'nin haberine göre trafik ekipleri, sigortasız olduğu belirlenen sürücülere ilişkin tutanakları SGK'ya iletiyor. Bu tutanaklarda aracın plakası, sürücünün kimlik bilgileri, cezanın düzenlendiği yer ve tarih gibi bilgiler bulunuyor. SGK ise gönderilen belgeler üzerinden kayıt dışı istihdam yönünden işlem yapabiliyor.

ARTIK DOĞRUDAN CEZA KESİLMEYECEK

Yeni düzenlemenin en önemli değişikliği, trafik tutanağının tek başına ceza uygulanması için yeterli kabul edilmemesi oldu. Sürücü ile araç sahibi şirket arasında geçmişte herhangi bir sigortalı çalışma ilişkisi bulunmuyorsa dosya doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek.

Denetmenler, sürücü ve araç sahibinin ifadelerini alarak aralarındaki ilişkinin niteliğini araştıracak. Aracın arkadaşlık veya akrabalık nedeniyle kullanılıp kullanılmadığı, emanet verilip verilmediği ve gerçekte bir işçi-işveren ilişkisi bulunup bulunmadığı değerlendirilecek. İşlem, hazırlanacak inceleme raporunun sonucuna göre gerçekleştirilecek.

SİGORTASIZ ÇALIŞMA TESPİTİNDE YENİ HESAPLAMA

Düzenlemeyle sigortasız çalışmanın başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin esaslar da değiştirildi. Aynı işyerinde fiilen çalışıldığına yönelik birden fazla bilgi ve belge bulunması halinde en eski tespit işe giriş tarihi olarak kabul edilecek.

Aynı ay ve sonraki aylarda çalışıldığı belirlenen her gün için bir günlük sigortalı hizmet kazandırılacak. Bu çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma olarak değerlendirilecek. Tespit bulunmayan bir ayın ardından yeniden çalışma belirlenirse yeni bir işe giriş işlemi yapılacak. Henüz sonuçlandırılmamış veya ilgili servislere gönderilmiş dosyalar da yeni genelge hükümlerine göre değerlendirilecek.

ŞİRKETLERE 198 BİN LİRAYI AŞABİLEN CEZALAR

Kayıt dışı işçi çalıştırıldığı tespit edilen şirketler için yaptırımlar devam ediyor. 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi kapsamında, sigortasız çalışan için işe giriş bildirgesinin zamanında verilmemesi halinde 66 bin 60 lira idari para cezası uygulanabiliyor.

Aynı durumun bir yıl içinde tekrarlanması ve yeniden tespit edilmesi halinde her bir sigortasız çalışan için ceza 198 bin 180 liraya ulaşabiliyor. Ayrıca çalışanın ilgili aylık bildirimlerde yer almaması nedeniyle 66 bin 60 lira, ücret bordrosunda bulunmaması nedeniyle 16 bin 515 lira ve yasal kayıtların geçersiz sayılması durumunda yine 16 bin 515 lira tutarında ek yaptırımlar söz konusu olabiliyor.

Bu tutarlar farklı ihlallere ilişkin olduğundan, tespit edilen durumun niteliğine göre birden fazla yaptırım uygulanabiliyor.

KİRALIK ARAÇLARDA HANGİ ŞARTLAR ARANACAK?

Ticari aracın kiraya verilmesi halinde ise farklı bir değerlendirme yapılıyor. Aracı kullanan sürücünün, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılması durumunda araç sahibine bu nedenle kayıt dışı istihdam cezası uygulanmıyor. Bunun için araç kira sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması gerekiyor.

Öte yandan ticari araçların karıştığı kazalarda sürücünün yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde araç sahibinin maddi ve hukuki sorumluluğu da gündeme gelebiliyor.