ABD’nin, Portekiz’in yeni nesil savaş uçağı tedariki kapsamında F-35A’yı seçmesi yönünde diplomatik baskıyı artırdığı bildirildi.Konu, yalnızca teknik bir platform seçimi değil; NATO içi uyum ve ittifak dengeleri açısından da stratejik önem taşıyor.

23 Şubat tarihli habere göre Washington, Lockheed Martin üretimi F-35A’nın Portekiz’in yaşlanan savaş uçağı filosunun yerine en uygun seçenek olduğunu savunarak, kararın NATO birlikte çalışabilirliği ve müttefik uyumu ile örtüştüğünü vurguladı.

Portekiz Hava Kuvvetleri, mevcut savaş uçaklarının yerine geçecek platform için değerlendirme sürecini sürdürüyor. F-35A ABD tarafından güçlü biçimde desteklenen aday olarak öne çıkarken, Lizbon yönetimi görüşmelerini yalnızca Washington ile sınırlı tutmadı.

Portekiz’in, İsveçli Saab ile Gripen E ve Fransız Dassault Aviation ile Rafale seçenekleri üzerine temaslarını sürdürdüğü aktarıldı.

Savaş uçağı tedarik süreci, Avrupa’da NATO’nun uzun vadeli bütünlüğüne ilişkin tartışmaların sürdüğü bir döneme denk geliyor. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump döneminde ittifak taahhütlerine yönelik belirsizliklerin bazı Avrupa ülkelerinde alternatif arayışları tetiklediği ifade ediliyor. Bu çerçevede Portekiz’in alternatif üreticilerle görüşmeler yürütmesi, yalnızca teknik ve mali bir değerlendirme değil; aynı zamanda jeopolitik risklere karşı denge arayışı olarak yorumlanıyor.

F-35A, beşinci nesil düşük görünürlüklü (stealth) bir savaş uçağı olarak tasarlandı. Gelişmiş veri füzyonu, ağ merkezli harekât kabiliyeti ve yüksek seviyede NATO birlikte çalışabilirliği, platformun öne çıkan özellikleri arasında yer alıyor. Halihazırda birçok NATO üyesi ülke tarafından işletilen F-35A, ortak lojistik ve operasyonel entegrasyon avantajı sunuyor.

Saab üretimi Gripen E ile Dassault Aviation üretimi Rafale ise gelişmiş dördüncü veya “4.5 nesil” olarak tanımlanıyor. Her iki platform da farklı sanayi iş birliği ve teknoloji transferi modelleri sunuyor. Portekiz’in Saab ve Dassault ile görüşmelerini sürdürmesi, müzakere gücünü koruma ve uzun vadeli stratejik bağımlılık risklerini değerlendirme amacı taşıdığı şeklinde değerlendiriliyor.