Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) İnşaat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Ersoy, Venezuela'da meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki depremin aynı fay zonu üzerindeki farklı segmentlerde gerçekleştiğini belirtti.

Artçı depremlerin yaşanabileceğini dile getiren Ersoy, "Bu iki büyük depremden sonra artçı depremler devam edecek. Bu depremlerin bazıları yakın zamanda, birkaç hafta içinde olacak. Bazıları da bir yıl içinde, iki yıl içinde gelişecek. 6,5 büyüklüğüne varan depremler olabilir. Aynı bizim 2023 depremlerindeki gibi uzun sürecek bir artçı deprem silsilesine şahit olacağız." dedi.

Ersoy, Venezuela'nın da Türkiye gibi deprem kuşağında yer aldığını belirterek, ülke tarihinde çok sayıda büyük deprem meydana geldiğini söyledi.

Venezuela'daki yapı stokunun ve deprem hazırlıklarının önemine işaret eden Ersoy, 1967'de yaşanan Caracas depreminin ardından yönetmeliklerin yenilendiğini ancak uygulamada sorunlar bulunduğunu kaydetti.

"Simülasyon modellerinde can kayıplarına ilişkin yüksek tahminler bulunuluyor"

Ekonomik krizlerin de yapı kalitesini etkilediğini ifade eden Ersoy, şunları aktardı:

"Ekonomik kriz nedeniyle de yapım standartları düşük. 1967'den sonra büyük şehirlerde yüksek binalar, gökdelenler de yapılmıştı. O dönemden bu yana deprem yaşanmadığı için sınama olmamıştı. Şimdi bu depremlerle birlikte sınav verdiğini görüyoruz. Televizyonlarda bazı yapıların büyük hasar aldığını, yıkıldığını görüyoruz. Depremin ardından yapılan simülasyon çalışmaları erken değerlendirme imkanı sunuyor. Bu depremlerle ilgili simülasyon modellerinde can kayıplarına ilişkin yüksek tahminler bulunuluyor."

Ersoy, depremlerin faylarda biriken enerjiyi tamamen boşaltmadığını dile getirerek, özellikle denizdeki San Bernardino Fay Zonu'nda enerjinin tükenmediğinin değerlendirildiğini belirtti.

Venezuela'daki fay zonunun doğrultu atımlı fay olduğu için Kuzey Anadolu Fayı'na benzediğinin altını çizen Ersoy, bu fayın maksimum 8 büyüklüğünde depremler oluşturabileceğini söyledi.

Ersoy, dünyanın farklı bölgelerinde meydana gelen depremlerin, küresel ölçekte deprem artışı algısına neden olduğunu dile getirerek, "Dünyadaki farklı ülkelerdeki fay zonları birbirinden farklı. Her fay zonunun kendi deprem hikayesi var. Dolayısıyla her deprem oluşturan fay zonunun komşu bölgeleri tetiklenebilir. Tabii Venezuela'daki depremlerin bizi tetiklemesi mümkün değil. Her kıtadaki fay zonları birbirinden farklı." diye konuştu.

"Nadir örneklerden birisi esasında"

Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ) İnşaat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Toprak da bölgenin aktif tektonik kuşak üzerinde bulunduğuna dikkati çekti.

Karayip levhası ile Güney Amerika levhasının kesiştiği noktada karmaşık bir fay sistemi bulunduğunu aktaran Toprak, "Bu deprem Venezuela'nın zaten kuzey kesiminde gerçekleşiyor. Bölgede Karayip levhası ve Güney Amerika levhası var. Bunlar aktif tektonik kuşakta yer alan yapılar. Bu ikisinin kesiştiği noktalarda karmaşık bir fay sistemi var. Depremler de burada gerçekleşiyor." dedi.

Artçı sarsıntılara işaret eden Toprak, bu büyüklükteki depremlerin ardından güçlü artçı sarsıntıların meydana gelmesinin beklendiğini söyledi.

Toprak, söz konusu bölgede kısa süre içinde iki büyük depremin meydana gelmesinin önemli bir özellik olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Biri 7,2, diğeri de 7,5 olarak ölçülüyor. Aralarında 39 saniye fark var. Bizim 2023 Kahramanmaraş depremlerinde yaklaşık 9 saatlik bir farkımız ve biraz mesafe vardı arada ama burada yaklaşık olarak 10 kilometre civarı diye tahmin ediliyor. İkisi de büyük bir deprem. Böyle olunca bunlara deprem çifti diyebiliyoruz. Nadir örneklerden birisi esasında."

Depremlerde doğrultu atılımlı faylarla karşılaşıldığını belirten Toprak, bunun da civarında olan yerleşim bölgelerini doğrudan etkileyecek bir büyüklükte olduğunu aktardı.

Toprak, depremin etkilerinin yalnızca büyüklüğe bağlı olmadığını, yapı stoku durumunun da belirleyici olduğuna işaret ederek, ABD Jeolojik Araştırma Merkezinin (USGS) ilk tahminlerine göre kayıp sayısının artabileceğini ifade etti.

Deprem sonrası ilk aşamada kurtarma çalışmalarının öncelikli olacağını vurgulayan Toprak, "Zaman çok kıymetli oluyor. Hemen arkasından toparlanma süreci başlayacaktır. Türkiye'de deprem olduğunda kurtarma ekiplerinin hemen arkasından dünyanın her yerinden bilim insanları, mühendisler geldiler. 'Neler öğreniriz, depreme dirençli sistemlerin oluşturulması için neler yapabiliriz?' diye çalışmalar başladı. Bu depremin arkasından da benzer çalışmalar başlayacaktır. Türkiye olarak bizim de burada yer almamız gerekir." ifadesini kullandı.

"Kenarları hep deprem üreten bir yer"

Jeoloji Yüksek Mühendisi Prof. Dr. Okan Tüysüz ise iki deprem arasındaki sürenin kısalığına dikkati çekti.

İlk olarak 7,2 büyüklüğünde bir deprem yaşandığını, ardından yaklaşık 39 saniye sonra ikinci olarak 7,5 büyüklüğünde bir deprem meydana geldiğini hatırlatan Tüysüz, "Depremin meydana geldiği yer Venezuela'da, Caracas'ın batısında olan bir bölge. Burası aslında bizim levha sınırı dediğimiz bir bölge. Levha sınırı dünyanın dışında birbirine göre hareket eden, çok yavaş hareket eden parçalar var. Kabuk parçaları, kıta parçaları. Bunların hareket ettiği yerler genellikle depremlerin olduğu yerlere karşılık geliyor." şeklinde konuştu.

Tüysüz, Türkiye'de de Kuzey Anadolu Fayı, Doğu Anadolu Fayı gibi fayların bu tarif edilen özelliklerde faylar olduğunu belirtti.

Depremin meydana geldiği bölgenin deprem oluşturma potansiyeli yüksek olan bir bölge olduğunu aktaran Tüysüz, şöyle konuştu:

"Kuzeyinde Karayip Levhası dediğimiz bir levha var, güneyi ise Güney Amerika Levhası olarak biliniyor. İkisinin arasındaki sınır da aşağı yukarı Honduras'tan başlıyor, Küba'nın yanından geçiyor, ondan sonra Haiti'nin Prens Adaları var, oradan geçiyor, dönüyor, Caracas'a dönüyor, Caracas'tan da Şili'ye doğru, Güney Amerika kıyılarına doğru devam ediyor. Böyle elips biçiminde bir levha, kenarları hep deprem üreten bir yer."

Tüysüz, fay üzerinde daha büyük bir deprem oluşturma imkanının bulunmadığını belirterek, fay kuşağı üzerinde başka bir bölgede tetiklenme sonucu deprem oluşabileceğini ifade etti.

Depremlerin büyüklüğü nedeniyle bölgede artçı depremlerin devam edebileceğini dile getiren Tüysüz, "Artçı depremlerin 6,5 civarına kadar çıkması ve bunların da uzun bir süre aktif olması kuvvetle muhtemel." dedi.

Venezuela'da 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem meydana geldi

ABD Jeolojik Araştırma Merkezi (USGS), Venezuela'da 39 saniye arayla 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde iki deprem olduğunu bildirdi.

USGS, Venezuela'da, Yaracuy eyaletine bağlı Yumare kentinin 23 kilometre güneydoğusunda 7,5, aynı eyalete bağlı San Felipe kentinin 24 kilometre kuzeydoğusunda ise 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini açıkladı.

Depremin derinliğinin Yumare'de 10, San Felipe'deki ise 21,9 kilometre olduğu bilgisi paylaşıldı.