Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla jet yakıtı arzı daralırken Avrupa ve Asya’daki havalimanlarında kısıtlamalar başladı. Havayolları “fuel tankering” yöntemine yönelirken, bazı uçaklar sadece yakıt almak için İstanbul’a iniş yapıyor.

ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaşın tetiklediği petrol krizi, küresel havacılık sektöründe ciddi bir zincirleme etki yarattı. Özellikle jet yakıtı tedarikinde yaşanan sıkıntılar, bazı havalimanlarında “sessiz yakıt ambargosu” uygulamalarını gündeme getirirken, İstanbul kritik bir ikmal noktası haline geldi.

HAVALİMANLARINDA YAKIT KISITLAMASI BAŞLADI

Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve önemli rafinerilere yönelik saldırılar, dünya genelinde petrol arzını ciddi şekilde daralttı. Bunun sonucunda Avrupa ve Asya’daki bazı havalimanlarında uçaklara verilen yakıt miktarında kısıtlamaya gidildi.

Ekonomim'in haberine göre bu durum karşısında havayolu şirketleri, çözüm olarak “fuel tankering” yöntemine yöneldi. Yani uçaklar, dönüşte ihtiyaç duyacakları yakıtı da kalkış noktasından taşımaya başladı.

İSTANBUL’A YAKIT İÇİN ZORUNLU İNİŞLER ARTIYOR

Türkiye’de henüz yakıt ikmali konusunda bir kısıtlama bulunmaması nedeniyle İstanbul, uluslararası uçuşlar için kritik bir yakıt merkezi haline geldi.

Sektör kaynaklarına göre bazı uçaklar:

Varış noktası İstanbul olmamasına rağmen sadece yakıt almak amacıyla İstanbul’a iniş gerçekleştiriyor.
Bu gelişme, Türkiye’nin petrol stoklarının stratejik önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

EKSTRA YAKIT, KARGO KAPASİTESİNİ DÜŞÜRÜYOR

Yakıt krizinin operasyonel etkileri oldukça ciddi. Örnek olarak bir Airbus A321neo üzerinden yapılan hesaplamalar şunları gösteriyor:

İstanbul–Londra uçuşu normalde: 9 ton yakıt
Dönüş yakıtıyla birlikte: +8 ton ek yük
Bu ekstra ağırlık nedeniyle:

Kargo kapasitesi ciddi şekilde azalıyor
Ticari yükler hangarlarda kalabiliyor
Yolcu bagajları bile geride bırakılabiliyor
Ayrıca uçaklar taşıdıkları her 1 ton ekstra yakıt için saat başına yüzde 3-4 daha fazla yakıt tüketiyor. Bu da tek bir uçuşta yaklaşık 1 tonluk ek yakıt israfı anlamına geliyor.

YOLCU KOLTUKLARI BİLE BOŞ BIRAKILABİLİR

Artan ağırlık ve denge gereksinimleri nedeniyle bazı uçuşlarda: Koltukların satışa kapatılması, yolcu sayısının sınırlanması gibi önlemler alınabiliyor.

Bu durum, havayollarının yakıtı yolcu ve kargo gelirine tercih etmek zorunda kaldığını gösteriyor.

“ÖNÜMÜZDEKİ 3 HAFTA KRİTİK” UYARISI

Avrupa Havalimanları Konseyi (ACI Europe), krizin derinleşebileceği uyarısında bulundu. Kuruma göre:

Hürmüz Boğazı’nda geçişler 3 hafta içinde normale dönmezse Avrupa genelinde sistemik jet yakıtı krizi yaşanabilir.

AVRUPA’DA HAVA ULAŞIMI:

851 milyar Euro ekonomik katkı sağlıyor, 14 milyon kişiye istihdam sunuyor.
Bu nedenle kriz, yalnızca havacılığı değil tüm ekonomiyi tehdit ediyor.

JET YAKITININ YÜZDE 40’I HÜRMÜZ’DEN GEÇİYOR

Uluslararası raporlara göre dünya jet yakıtının yaklaşık yüzde 40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Bu kritik bağımlılık, fiyatların tarihi seviyelere çıkmasına neden oldu.

SON GELİŞMELERE GÖRE:

Bilet fiyatlarında yüzde 70’e varan artışlar yaşandı, 70 binden fazla uçuş iptal edildi.
Turizmde 55 milyar dolarlık kayıp öngörülüyor, 2026’da uluslararası yolcu sayısında yüzde 30 düşüş bekleniyor.

AVRUPA VE ASYA’DA KISITLAMALAR SERTLEŞİYOR

Bazı ülkelerde yakıt kısıtlamaları doğrudan uygulanmaya başladı:

İtalya’da uçak başına 2.000 litre sınırı getirildi, uzun mesafeli ve acil uçuşlara öncelik tanındı.
Kısa mesafeli uçuşlar en büyük kısıtlamayla karşılaştı, İngiltere’nin ise tedarik bağımlılığı nedeniyle Avrupa’nın en kırılgan ülkesi olduğu belirtiliyor.

HAVAYOLLARI UÇUŞ AZALTIYOR VE ÜCRET ARTIRIYOR

Artan maliyetler nedeniyle birçok havayolu şirketi operasyonlarını daraltma kararı aldı:

Bazı şirketler uçuşlarının yüzde 5-10’unu iptal etmeyi planlıyor. Binlerce sefer şimdiden iptal edildi
Yakıt maliyetleri yüz milyonlarca dolarlık ek yük oluşturdu

Ayrıca:

Bagaj ücretleri artırıldı. Biletlere 150 dolara kadar yakıt ek ücreti yansıtıldı.

HAVACILIKTA YENİ DÖNEM: YAKIT ÖNCELİKLİ OPERASYON

Yaşanan kriz, havacılık sektöründe öncelikleri değiştirmiş durumda. Artık:

Yakıt, kargo ve yolcudan daha kritik hale geldi
Operasyonlar maliyet odaklı yeniden planlanıyor .Küresel hava trafiği daha kırılgan bir yapıya evriliyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki birkaç hafta, krizin derinleşip derinleşmeyeceğini belirleyecek en kritik dönem olacak.