Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Sanayi Yenilik Ağ Mekanizması (SAYEM) Platformu, özel sektör, üniversite ve kamu kuruluşlarını "yeşil dönüşüm" çatısı altında bir araya getirerek, yüksek katma değerli ürünlerin yerli imkanlarla geliştirilmesi için 350 milyon liraya kadar proje desteği sağlayacak.

AA muhabirinin, TÜBİTAK'tan edindiği bilgiye göre, ilk çağrıları 2023 yılında açılan, koordinatörlüğünü Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının yürüttüğü, Dünya Bankası Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında, SAYEM Yeşil Dönüşüm 2026-1 kodlu çağrının takvimi belli oldu.

Söz konusu çağrıda, özel sektör öncülüğünde, üniversite ve kamu işbirliğiyle ihtisaslaşmış bir AR-GE ve Yenilik Platformunun oluşturulması, bu platform aracılığıyla Ürünleştirme Yol Haritalarının (ÜHY) hazırlanması ve bu harita çerçevesinde yeşil dönüşüme yönelik ürün veya ürün grubu geliştirilmesine yönelik Ürünleştirme Programları desteklenecek. Ürünleştirme Yol Haritaları kapsamında hedeflenen ürün veya ürün grubunun geliştirilmesi amacıyla platformdaki kuruluşların birlikte yürütecekleri Ürünleştirme Projeleri ile birlikte iş yapma yetenekleri geliştirilecek ve AR-GE destekleri için ayrılan kaynakların daha etkin kullanımı sağlanacak.

Çağrıya uygunluk, TÜBİTAK tarafından genel olarak değerlendirilecek ve başvuru için önerilerde bulunacak, böylece platformlar öneriler doğrultusunda düzenlemeler yaparak, başvuruya daha hazırlıklı gelebilecek.

- Beklenen etkiler

Çağrı çerçevesinde, özel sektör öncülüğünde oluşturulan Ürünleştirme Programı Ortakları arasında geliştirilecek etkin işbirliği ve birlikte ürün geliştirme çalışmaları sonucunda, Ürünleştirme Yol Haritaları kapsamındaki ürünün müşteri beklentileri ile işbirliği içinde ticarileşmesi ve ülkeye ekonomik katkı sağlaması bekleniyor.

Geliştirilen ürün veya ürün grubu ile yüksek katma değerli ürün ihracatının artırılması, ithalat bağımlılığının azaltılması ve Yeşil Mutabakat ile belirlenen hedefler doğrultusunda, Türkiye'nin Avrupa Birliği (AB) başta olmak üzere diğer ülkelere ihracatında rekabetçiliğinin korunması ve güçlendirilmesi hedefleniyor.

Özel sektör, üniversite ve kamu kuruluşlarının birlikte iş yapma kültürünün gelişmesi, bu sayede uluslararası işbirliği ağlarına katılma potansiyelinin ve geliştirilen SAYEM platformları aracılığıyla uluslararası pazarlara erişimin artırılması ile cari açığın düşürülmesi amaçlanıyor.

- Bütçe üst sınırları ve destekler

Çağrı bütçesi üst sınırı 1 milyar 500 milyon lira olarak belirlenirken, platformlar için Ürünleştirme Programları toplam bütçesi üst sınırı 350 milyon lira olarak tespit edildi.

Ürünleştirme programının süresi, en fazla 36 ay olacak. Program kapsamında personelden seyahate, danışmanlıktan hizmet alıma, alet, teçhizat, yazılım, yayın alımdan malzeme ve sarfa kadar çeşitli kalemler desteklenecek.

Kabul edilen bütçenin, büyük ölçekli kuruluşlar için yüzde 70'i, KOBİ'ler için yüzde 80'i, deprem bölgesindeki KOBİ'ler için yüzde 90'ı TÜBİTAK tarafından geri ödemeli destek olarak kuruluşa ödenecek.

- Çağrı takvimi

Program için uygunluk kontrolü başvuruları, Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı (TEYDEB) Proje Değerlendirme ve İzleme Sistemi (PRODİS) üzerinden 23 Mart'a kadar alınacak.

Başvuru değerlendirme ve sonuçların açıklanması, 24 Mart-7 Nisan tarihlerinde, SAYEM Yeşil Dönüşüm 2026-1. Çağrısı başvurularının açılması 8 Nisan-15 Haziran tarihlerinde ve değerlendirme ve sonuçların açıklanması da 16 Haziran-30 Ekim tarihlerinde olacak.

- Başvuru süreç ve şartları güncellendi

Programda yapılan güncellemeler neticesinde, başvuru sürecinin verimliliğini artırmak ve başvuru sahiplerine daha etkin rehberlik sunmak amacıyla, asıl proje başvurusu öncesinde "Uygunluk Kontrolü" aşaması uygulanacak. Bu aşama, başvuruların çağrı kapsamı ve temel koşullar açısından ön değerlendirilmesini, platformların programa doğru yönlendirilmesini ve ana başvuru hazırlık sürecinde zaman kaybının azaltılmasını sağlayacak.

Öte yandan platform, yürütücü kuruluş dışında en az 3 ortaktan oluşacak ve yürütücü kuruluş dahil toplam ortak sayısı en fazla 10 olacak. Önceki uygulamada ortaklar arasında Kurum, AR-GE/Tasarım Merkezi belgesine sahip sermaye şirketi ve KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketi niteliğine sahip en az birer ortağın bulunmasına ilişkin zorunluluk varken, yapılan güncellemeyle zorunlu ortaklık şartı aranmayacak.

Programın başarılı olması durumunda, hibeye dönüşme oranındaki yüzde 20 artış uygulamasından vazgeçilerek, projeyi tamamlayan tüm platformlara, aynı geri ödeme oranları uygulanacak. Kuruluş bazlı bütçe üst limiti takip edilecek, kuruluşlar bütçe durumlarına göre ikiden fazla destek alabilecek. Platformların sunacağı başvurunun çağrı duyurusunda belirtilen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamındaki AR-GE ve Yenilik Konuları üst başlıkları ile uyumlu olması yeterli olacak.

Kurumlar önceki çağrılarda 11 milyona kadar bütçe sunabiliyorken, yeni çağrıda bir platformdaki tüm kuruluşların toplam bütçesinin yüzde 25'i kadar bütçe sunabilecek. Başvuru sırasında kuruluşlardan alınan banka referans mektubu, sunulacak bütçenin en az yüzde 50'si olacak şekilde istenirken, yeni uygulamada sunulacak bütçenin tamamı kadar talep edilecek.