Türk edebiyatının önemli şair, yazar ve mütefekkirlerinden Sezai Karakoç'un vefatının ardından 5 yıl geçti.

Dünya savaşlarından yenik çıkan İslam dünyasının yeniden dirilişini amaç edinen ve yazı hayatı boyunca "diriliş" kavramı çevresinde zinde bir bilinç uyandırmaya çalışan mütefekkir Karakoç, eserleriyle dünya Müslümanlarının uyanışını sağlamayı amaçladı.

Şiirleri, edebiyat yazıları ve "diriliş" düşüncesi etrafında şekillendirdiği medeniyet tasavvuruyla Türk edebiyatı ve fikir hayatında derin iz bırakan Karakoç, 1933 yılında Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde dünyaya geldi.

Karakoç'un nüfus kaydında doğum tarihi 22 Ocak olarak yer aldı. Babası tarafından kendisine Muhammed Sezai adı verilmesine rağmen bir karışıklık sonucu nüfusa Ahmet Sezai olarak kaydedilen Karakoç, çocukluk ve ilk gençlik yıllarını Ergani, Kahramanmaraş ve Gaziantep'te geçirdi.

İlkokulu 1944'te Ergani'de bitiren Karakoç, ortaokul öğrenimini 1947'de Kahramanmaraş'ta, lise öğrenimini ise 1950'de Gaziantep'te tamamladı. Aynı yıl Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesini kazanan Karakoç'un üniversite yılları, edebiyat ve düşünce dünyasının şekillenmeye başladığı bir dönem oldu.

Hayatını "Diriliş Nesli" dediği, yeni bir gençliğin yetişmesine adayan Sezai Karakoç, ilkokulda Battal Gazi kitaplarını, Ahmediye ve Muhammediyeleri okuyup, dinledi, ortaokulda ise Namık Kemal, Ziya Paşa, Tevfik Fikret ve Ziya Gökalp'in eserlerini okudu.

Üniversiteden 1955'te mezun olan Karakoç, aynı yıl Maliye Bakanlığında memuriyet hayatına başladı. Devlet memurluğunu edebiyat ve düşünce çalışmalarıyla birlikte yürüten şair, ilk şiiri "Sabır"ı 1950'de Büyük Doğu dergisinde yayımladı. Ardından 1951'de Hisar dergisinde yayımlanan "Rüzgar" şiiriyle dikkat çekti. Türk edebiyatının en bilinen şiirlerinden "Monna Rosa"nın ilk bölümü ise 1952'de Mülkiye dergisinde okurla buluştu.

1960'ta "Diriliş" dergisini çıkarmaya başladı

Karakoç, 1955'te arkadaşlarıyla "Şiir Sanatı" adlı dergiyi çıkardı. Yayın hayatı kısa süren derginin yalnızca iki sayısı yayımlandı. 1956'da maliye müfettiş yardımcılığına, 1959'da ise İstanbul'da gelirler kontrolörlüğüne getirilen Karakoç, görevi dolayısıyla Anadolu'nun farklı şehirlerini gezme fırsatı buldu.

Malatya, Mardin, Diyarbakır, Kırşehir, Bursa, Aydın, Balıkesir, Ağrı, Ankara, Kilis ve Urfa gibi şehirlerde edindiği gözlemler, Anadolu coğrafyasını ve insanını yakından tanımasına katkı sağladı.

İlk şiir kitabı "Körfez"i 1959'da yayımlayan Karakoç, 1960'ta "Diriliş" dergisini çıkarmaya başladı. Farklı dönemlerde kesintilerle yayın hayatını sürdüren dergi, toplam yedi dönemin ardından Şubat 1992'de son sayısını yayımladı. Böylece uzun yıllar edebiyat ve düşünce dünyasının önemli yayın mecralarından biri olarak varlık gösterdi.

Gazete formatında da yayımlanan Diriliş Dergisi'nin yayımını aralıklı olarak 1992 yılına kadar sürdürdü. Dergide İslam klasiklerinden, çağdaş İslam düşünür ve edebiyatçıların eserlerinden çevirilere yer verildi. Bunun yanı sıra Batı klasiklerinden ve çağdaş Batı edebiyatı ve düşüncesinden birçok metnin tercümesi yayımlandı.

Dergide, bir taraftan Seyyid Kutub, Malik bin Nebi, Muhammed Hamidullah, Malcolm X, Muhammed İkbal, Seyyid Hüseyin Nasr Türk okuyucuyla tanıştırıldı, bir taraftan da başta Mesnevi olmak üzere Kuşeyri, İbni Hazm, Niyazi Mısri, Muhyiddin Arabi, Firdevsi, Aziz Mahmut Hüdayi'nin eserleri tercüme edildi.

Doğu kadar Batı düşüncesi ve edebiyatına da açık olan Diriliş'te, Kierkegaard, Heidegger, Rene Guenon, Erich Fromm, Goethe, Rimbaud, Rilke, Ezra Pound, Virginia Woolf ve Faulkner'in de aralarında bulunduğu çok sayıda edebiyatçının yazı ve şiirleri okuyucuya sunuldu.

Yayımlandığı yıllarda içerdiği yazılar nedeniyle defalarca kapatılan ve toplatılan Diriliş dergisi, bir edebiyat ve sanat dergisi olmasının yanı sıra İslam düşüncesi ve siyasetinin şekillendiği bir yayın organı da oldu.

Askerlik görevini 1961'de Ağrı'nın Karaköse ilçesinde yedek subay olarak yapan Karakoç, 1962'de ikinci şiir kitabı "Şahdamar"ı yayımladı. Şiir çalışmalarının yanı sıra düşünce ve kültür alanındaki yazılarına da ağırlık veren şair, 1965'te fikri ve ideal çalışmalarına bütünüyle yönelmek amacıyla memuriyetten istifa etti.

"Diriliş" düşüncesini eserleriyle geliştirdi

Karakoç'un edebiyat ve düşünce hayatında önemli bir dönüm noktası olan 1967'de "Hızırla Kırk Saat", "İslam'ın Dirilişi" ve "İslam Toplumunun Ekonomik Strüktürü" adlı eserleri yayımlandı. Aynı yıl "Yunus Emre" adlı inceleme çalışmasını da okurla buluşturan Karakoç, 1968'de "Sesler", "Taha'nın Kitabı", "Kıyamet Aşısı" ve "Mehmet Akif" adlı eserlerini yayımladı.

Memuriyete 1971'de yeniden dönen Karakoç, 1974'te bir kez daha istifa ederek devlet memurluğundan kesin olarak ayrıldı. Bu tarihten sonra çalışmalarını edebiyat, düşünce ve yayıncılık alanlarında yoğunlaştırdı.

Usta şair, 1974'te "Çağ ve İlham" ile "Ruhun Dirilişi", 1975'te "Zamana Adanmış Sözler", 1976'da "Diriliş Neslinin Amentüsü", "İnsanlığın Dirilişi" ve "Yitik Cennet" adlı eserlerini yayımladı. Bu kitaplarla birlikte diriliş düşüncesi, İslam medeniyeti tasavvuru ve yeni bir nesil inşa etme fikri eserlerinde daha kapsamlı biçimde yer buldu.

"Ayinler" eseri 1977'de , "Meydan Ortaya Çıktığında" kitabı 1978'de, "Diriliş Muştusu", "Makamda" ve "Leyla ile Mecnun" adlı eserleri 1980'de yayınlandı. 1982'de şiir üzerine poetik yazılarından oluşan "Edebiyat Yazıları I" kitabını çıkardı. 1987'de "Ateş Dansı" adlı eseri yayımlanan şairin, 1988'de "Ağustos Böceği Bir Meşaledir" başlıklı son şiiri okurla buluştu.

Şiir birikimini "Gün Doğmadan"da topladı

Edebi, fikri ve kültürel çalışmalarından dolayı çeşitli ödüllere layık görülen Karakoç, Türkiye Yazarlar Birliği tarafından 1982'de "Yılın Hikayecisi", 1988'de ise "Yılın Üstün Başarılı Kültür Adamı" seçildi.

1990'da şiirlerinde, kitaplarında ve dergilerinde ortaya koyduğu dünyayı siyasi alanda da temsil etmek amacıyla Diriliş Partisini kuran Karakoç, parti iki kez üst üste seçime girmediği gerekçesiyle 1997'de kapatılınca siyasi faaliyetlerine ara verdi. 2011'de yeniden Diriliş Partisini kurdu.

"Monna Rosa" eseri, 1998'de dergilerde yayımlanmasının üzerinden yaklaşık 47 yıl geçtikten sonra ilk kez kitap olarak basıldı. 2000'de dokuz kitap halinde ayrı ayrı yayımlanan yaklaşık yarım asırlık şiir birikimini "Gün Doğmadan" adlı kitapta bir araya getiren Karakoç, 2004'te oruç hakkındaki yazılarını "Samanyolunda Ziyafet" adıyla kitaplaştırdı.

Sezai Karakoç, yazın hayatı boyunca kendi adının yanı sıra Mehmet Leventoğlu, Zülküf Canyüce, Sait Yeni, M. Cemil, Mehmet Yasin, M. Yasin, Mehmet Yasinoğlu, Zafer Karip, M.B.Y., S.K., S.Y., M.L., M.Y., M.S. Karakoç, Mehmet C. Güneş müstearlarını kullandı.

Birçok ödüle değer görüldü

Usta edebiyatçı, 1968'de "MTTB Milli Hizmet Armağanı", 1970'te sürgündeki Macar yazarlarının takdir ve şükranlarının nişanesi olarak "Gümüş Hürriyet Madalyası", 1982'de "Türkiye Yazarlar Birliği Hikaye Ödülü", 1988'de "Üstün Hizmet Ödülü", 1991'de ise 22. Dünya Şairleri Kongresinde "World Academy of Art and Culture Ödülü"ne layık görüldü.

Edebiyat ve kültür alanındaki çalışmaları dolayısıyla 2007'de Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2006 yılı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne, 2011'de ise Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne layık görüldü. 2013'te Trakya Üniversitesi, 2019'da Sivas Cumhuriyet Üniversitesi tarafından onursal doktora unvanı verilen Karakoç, şiir ve düşünce dünyasına katkılarıyla farklı kurumlar tarafından ödüllendirildi.

Şiirlerinde gelenek, inanç, aşk, insan ve medeniyet meselelerini kendine özgü imgelerle işleyen Karakoç, düşünce yazılarında ise İslam medeniyetinin yeniden dirilişi fikrini merkeze aldı. Şiiri, düşünceyi ve yayıncılığı bir arada yürüten şair, eserleriyle kendisinden sonraki kuşakları da etkileyen bir edebiyat ve fikir çizgisi oluşturdu.

Diyarbakır'da bir bulvara adı verilen Karakoç, 16 Kasım 2021'de İstanbul'daki evinde, kendi ifadesiyle "dünya sürgünü"nü tamamladı. Karakoç'un cenazesi "Şehzadebaşı'nda Gün Doğmadan" şiirinde "Yerleşecek yer aramamak, caminin avlusunda, soğuk bir taşa oturmak, gün doğmadan Şehzadebaşı'nda" mısrasıyla yer verdiği Şehzadebaşı Camisi Haziresi'ne defnedildi.

Ardında şiirleri, düşünce yazıları ve Türk edebiyatında etkisini sürdüren "diriliş" mirasını bıraktı.